Դավոսյան տվյալներն ու հայկական կրթական իրականությունը

Օրերս Դավոսյան հայտնի ֆորումում հրապարակվեց մի զեկույց, որտեղ Հայաստանն ընդհանուր կրթական ցուցանիշներով 118 երկրների մեջ զբաղեցնում է 109-րդ տեղը։

Ինչպես կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանն է փաստում 2013-ին Հայաստանն այդ ցուցակում 74-րդ տեղն էր զբաղեցնում, իսկ ‚ 2015-16-ին՝ 102-րդ։

Այս ցուացանիշները վկայում են, որ Հայաստանում կրթական համակարգը կայուն հետընթաց է ապրում: Խոսքը միայն ակադեմիական կրթության մասին չէ, այլև ամբողջ կյանքի ընթացքում կրթության:

Եթե նայենք զեկույցում հրապարակված տվյալները, ապա կարող ենք ասել, որ դպրոցները, քոլեջներն ու համալսարաններն ավելի բարենպաստ դիրքում են (118-ից 76-րդ տեղ), քան ամբողջ կյանքի ընթացքում կրթությունը և աճի հնարավորությունները (118 երկրի մեջ համապատասխանաբար՝ 114-րդ և 94-րդ տեղ)։ Սա նշանակում է, որ մեզ մոտ աշխատող մարդկանց մասնագիտական զարգացումը և կառավարման դպրոցների որակը, մեղմ ասած, թույլ է։

Այն, որ դպրոցներն ու համալսարաններն ավելի բարենպաստ դիրքում են, չի նշանակում, որ լավ վիճակում են: Առնվազն աբսուրդ է, որ բարձրագույն կրթության դիպլոմ ունեցողների թվով մենք աշխարհում 3-րդ տեղում ենք, իսկ համալսարանների որակով 76-րդ:

Սա նախ փաստում է, որ մարդիկ ստանում են դիպլոմ, բայց չեն ստանում բավարար կրթություն: Երկրորդ, կրթություն ստացածների զգալի հատվածն էլ սահմանափակվում է ակադեմիական ծրագրային կրթությամբ և չի աշխատում իր մասնագիտական աճի վրա:

Վերջին խնդրի արմատները թաքնված են ինչպես բուհական կրթական համակարգում, այնպես էլ աշխատաշուկայում: Հետևաբար բարեփոխումներ են պետք ո՛չ միայն ակադեմիական կրթօջախներում, այլև պրակտիկ դաշտում՝ դիպլոմներ շաղ տալուց, ուսուցչա-դասախոսական կազմի վերանայումից մինչև գործատուների սահմանած պահանջներ, աշխատավարձեր և «խնամի-ծանոթ-բարեկամ» երևույթի վերացում:

Այս խնդիրների մասին խոսելն արդեն իսկ առանձին հոդվածի թեմա է, և լավ կլիներ, որ Կառավարությունը՝ ի դեմս Կրթության նախարարության ոչ թե խոսեր կոռուպցիայի դեմ պայքարի մասին, այլ փորձեր ներդնել աշխարհում հաջողություն գրանցած կրթական համակարգերը կամ վերջինիս սահմանած սկզբունքները: Ֆինլանդիան այդ առումով հրաշալի օրինակ է: Դժվար չէ, օրինակ,  պետական մակարդակով կազմակերպել մեր լավագույն ուսուցիչների ու դասախոսների վերապատրաստումը Ֆինլանդիայում կամ այլ զարգացած կրթակարգ ունեցող երկրներում, դասավանդող մասնագետներ, կրթական խորհրդատուներ հրավիրել նաև այդ երկրներից:

Ինչպես ասում են, կարևորը կամքն է, մնացած ամեն ինչ ժամանակի հարց է: Մինչդեռ, մենք Կառավարության ծրագրում չենք տեսել նման մոտեցում, իսկ Կրթության նախարարության աշխատաոճում նման կամք:

Հասմիկ Գրիգորյան