Թուրքիայում այսօր արձանագրվեց երկու երկրաշարժ՝ բնական և աշխարհաքաղաքական. Ինչպե՞ս այն կարող է ազդել Հայաստանի վրա

Այսօր Թուրքիայում գրանցվեց հուժկու բնական երկրաշարժ, որի աղետալի հետեւանքներն են՝ ավերված ճանապարհներ, ճաքերի մեջ խրված մեքենաներ, համաշխարհային ինտերնետ ցանցերը սարսափելի լուսանկարներ են հրապարակում Թուրքիայի Քահրամանմարաշ քաղաքից: Ժամը 14:47-ի դրությամբ, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտնել է, որ երկրաշարժի հետևանքով զոհվել է 912, վիրավորվել՝ 5385 մարդ։ Նրա խոսքով, Թուրքիայի երկրաշարժն ամենահզորն էր 1939 թվականից ի վեր, ուժգնությունը 7,7 բալ էր:

Աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներից Թուրքիային օգնություն են առաջարկում: Նույնիսկ աշխարհի ամենահարուստ մարդը՝ Իլոն Մասկն է առաջարկել իր օգնությունը, որը սակայն մերժվել է Անկարայի կողմից:

Էրդողանը գոհունակությամբ նշել է, թե ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի գրեթե բոլոր երկրները իրենց օգնությունն են առաջարկել Թուրքիային:

Պետք է նշել, որ այս երկրաշարժը այնքան ուժգին է եղել, որ նույնիսկ հարևան Սիրիայի վարչապետի ընտանիքի անդամներից մեկն էլ է հայտնվել զոհերի շարքում: Երկրաշարժի արձագանքները զգացվել են նաև Հայաստանում, Վրաստանում և Ադրբեջանում:

Ադրբեջանում նույնիսկ կարծիք է տարածվել, թե այս երկրաշարժը արհեստածին բնույթի է եղել: Այդ կարծիքը այն աստիճանի է տարածվել, որ Ադրբեջանի սեյսմոլոգիական ծառայության հանրապետական​​ կենտրոնի գլխավոր տնօրեն Գուրբան Յեթիրմիշլին ստիպված է եղել հերքել այդ վարկածը, նշելով, որ այս երկրաշարժը բնական է:

Սակայն նման տեսակետի տարածումն Ադրբեջանում պայմանավորված էր այն մեծ սկանդալով, որն առաջ է գալու մոտ ժամանակներս:

Բանն այն է, որ երեկ՝ կիրակի օրը, բրիտանական The Guardian-ը հրապարակել է հոդվածագիր Սայմոն Թիսդալի հոդվածը Թուրքիայի և Էրդողանի մասին։ Հոդվածում նշվում էր, որ «...Թուրքիայի ղեկավարը դադարել է լինել Արևմուտքի և ՆԱՏՕ-ի բարեկամը, շահագրգռված է դաշինքի պառակտմամբ և, հավանաբար, արժանի է պատժվելու իր գործողությունների համար...»։

Բրիտանական պարբերականի այս հոդվածը իրարանցում էր առաջացրել Էրդողանի շրջապատում և այն աստիճանի, որ հենց այսօր Էրդողանը պատասխանել է այդ պարբերականին:

Թուրքիայի նախագահը մեղադրել է «Եվրոպայից մինչև Ամերիկա»՝ մայիսի 14-ին երկրում կայանալիք համընդհանուր ընտրությունների վրա ազդելու փորձի մեջ:

«...Բրիտանական The Guardian թերթում Թուրքիայի և նրա նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի մասին հոդվածն անընդունելի է և անբարոյական լրագրողի զառանցանք է...»: Այսպիսի հայտարարություն է արել այսօր նաև Թուրքիայի իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության փոխնախագահ Նուման Քուրթուլմուշը Twitter-ի իր էջում: «...Այս հոդվածը, որն հայտնվել է The Guardian-ում, The Economist-ից, Stern-ից, Bloomberg-ից և Foreign Policy-ից հետո, անընդունելի է»,- գրել է նա:

Քուրթուլմուշը նշել է, որ «...Թուրքիան ամեն ինչ անում է ճիշտ, քանի որ այդ երկդիմի մոտեցմամբ հարձակվում է Եվրոպայից և Արևմուտքից, որոնք բռնված են հակաիսլամական տրամադրություններով և օգտագործում են ահաբեկչական կազմակերպությունների լեզուն»։ «Շարունակեք վախենալ Թուրքիայից», - վերջում ամփոփում է նա:

Ըստ թուրք փորձագետների, եթե նախկին քննադատություններում կարմիր թելով անցնում էր այն գաղափարը, թե Էրդողանն ուզում է հաստատել ընտրություններից հետո բռնապետական ռեժիմ, ապա այս վերջին հոդվածում ուղղակի նշվում էր, որ «Էրդողանին պետք է պատժել»։ Ներկայիս Թուրքիայի իշխանությունների համար դա խիստ վտանգավոր մեսիջ է:

Թուրք վերլուծաբանների կարծիքով, մինչև ընտրությունները, Թուրքիայի և Արևմուտքի հարաբերությունները կարող են արմատապես փչանալ, քանզի Արևմուտքը ուզում է ամեն գնով ազատվել Էրդողանից, իսկ վերջինս չի կարող կորցնել իշխանությունը, ոչ մի պարագայում, քանզի դրանից հետո կարող են նրան կանգնեցնել դատարանի առաջ մի շարք գործերով:

Երկու կողմերի այս ծայրահեղ դիրքորոշումների արդյունքում, փորձագետները չեն բացառում նաև շատ արմատական որոշումներ, որի արդյունքում, այդ երկիրը կարող է մայիսի 14-ից հետո հայտնվել քաղաքական մեծ ցնցումների մեջ:

Իսկ ինչպիսին կլինի այդ ազդեցությունը մեր տարածաշրջանի համար, այսօր դժվար կանխատեսելի է:

Մասնավորապես ակնհայտ է, որ գալիք Արևմուտք-Թուրքիա հակամարտությունը, գոնե ժամանակավոր կարող է թուլացնել Արևմուտքի ճնշումը Իրանի վրա, և ուրեմն հայկական Սյունիքի վրա ճնշումը Ադրբեջանի կողմից կարող է և հետաձգվել: Մյուս կողմից, չի կարելի բացառել, որ մինչ Թուրքիա-Արևմուտք զարգացող հակամարտությունը, Ադրբեջանը Իսրայելի դրդմամբ պրովոկացիաներ չի իրականացնի Սյունիքի ուղղությամբ, որի արդյունքում ստիպված կարձագանքի նաև Իրանը, որի արդյունքում մեր տարածաշրջանում կարող է առաջանալ մեծ ճգնաժամ և Արևմուտքը հանգիստ թողնի Էրդողանին:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան