Եթե այդ պարտավորությունները վերանայվեն, մենք փոխհատուցում պահանջելու հիմք կունենանք. Ռեշետնիկովը՝ «Հարավկովկասյան երկաթուղու» մասին

Ռուսաստանի տնտեսական զարգացման նախարար Մաքսիմ Ռեշետնիկովը, մեկնաբանելով Նիկոլ Փաշինյանի Հարավկովկասյան երկաթուղու (ՀԿԵ) վերաբերյալ արված դիտարկումները, ընդգծել է Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ) անդամակցությունից և Ռուսաստանի հետ առևտրից Հայաստանի տնտեսության ստացած նշանակալի օգուտները։

Հինգշաբթի օրը Փաշինյանը չի բացառել, որ «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության հայկական դուստր ընկերության կողմից երկրի երկաթուղիների կառավարման հարցը կարող է հայտնվել արբիտրաժային գործընթացում։ 2008 թվականին Հայաստանը իր երկաթուղային ենթակառուցվածքները կոնցեսիոն հիմունքներով փոխանցել է «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության դուստր ընկերությանը՝ «Հարավկովկասյան երկաթուղիներին»։ Փետրվարին Փաշինյանը հայտարարել է, որ Ռուսաստանի և Հայաստանի հետ բարեկամական հարաբերություններ ունեցող երկիրը կարող է գնել երկրի երկաթուղիների կոնցեսիոն կառավարման իրավունքները։

«Հարավկովկասյան երկաթուղու մասին Հայաստանի վարչապետի հայտարարությունները առիթ են հիշելու այն նշանակալի օգուտները, որոնք երկրի տնտեսությունը ստանում է ԵԱՏՄ-ի ընդհանուր առմամբ և մասնավորապես Ռուսաստանի Դաշնության հետ առևտրի միջոցով», - ասել Ռեշետնիկովը։

 Նրա խոսքով՝ Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ է 2015 թվականից, և իր անդամակցության շնորհիվ ԵԱՏՄ պահանջներին համապատասխանող հայկական ապրանքներն անարգել մուտք ունեն Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի շուկաներ։ «ԵԱՏՄ-ին անդամակցության ընթացքում (2015-ից մինչև 2025 թվականը) Հայաստանից ԵԱՏՄ երկրներ արտահանումն աճել է ավելի քան 13 անգամ՝ 240 միլիոն դոլարից հասնելով 3,2 միլիարդ դոլարի», -«ՌԻԱ նովոստի»-ի փոխանցմամբ, նշել է նախարարը։

Նա նշել է, որ հայկական ավանդական արտահանման՝ սննդամթերքի, գյուղատնտեսական արտադրանքի և ալկոհոլի ավելի քան 80%-ը, առաքվում է ԵԱՏՄ երկրներ։ Միությանը ինտեգրումը պաշտպանում է հայ արտադրողներին. որակի և լոգիստիկայի միասնական պահանջների շնորհիվ այս ապրանքները շարունակում են պահանջարկ ունենալ Միության ներսում։ Սակայն այլընտրանքային շուկաներ մուտք գործելը պահանջում է արտադրական շղթաների երկարատև վերակառուցում և կրում է բարձր առևտրային ռիսկեր։

«Այնուամենայնիվ, եթե գնահատենք այս մատակարարումները Միության մյուս երկրների շուկաների վրա դրանց տնտեսական ազդեցության տեսանկյունից, դրանց նշանակությունը չի կարող նշանակալի համարվել։ Ռուսաստանի և աշխարհի միջև առևտրի ընդհանուր շրջանառության մեջ Հայաստանի բաժինը չի գերազանցում 0.9%-ը։ ԵԱՏՄ մյուս երկրների համար այս ցուցանիշն ավելի ցածր է (Բելառուսի համար՝ 0.3%, Ղազախստանի համար՝ 0.05% և Ղրղզստանի համար՝ 0.02%)։ Մեզ համար դժվար չի լինի փոխարինել հայկական մատակարարումները», - ընդգծեց Ռեշետնիկովը։

Ըստ նախարարի, ԵԱՏՄ-ն ոչ միայն վաճառքի հիմնական շուկա է, այլև Հայաստանի տնտեսության համար անհրաժեշտ ռեսուրսների հիմնական մատակարարը։

«Միության ընդհանուր գազի շուկայի շրջանակներում Ռուսաստանը Հայաստանին գազ է մատակարարում հազար խորանարդ մետրի համար 177,5 դոլարով։ Եվ եթե համեմատենք այս գինը ներկայիս «եվրոպական» գազի գների հետ, որոնք ներկայումս գերազանցում են հազար խորանարդ մետրի համար 600 դոլարը, դա կարելի է բնութագրել միայն որպես սուբսիդիա։ Այս գումարը կազմում է տարեկան մոտ 1 դոլար։ Հավանական չէ, որ Միությունից դուրս որևէ մեկը կարողանա Հայաստանին առաջարկել նման պայմաններ», - բացատրել է Ռուսաստանի տնտեսական զարգացման նախարարության ղեկավարը՝ շարունակելով.

«Հետևաբար, Եվրամիությանը միանալու և ԵԱՏՄ-ին այլընտրանքներ փնտրելիս մենք պետք է նախևառաջ հաշվի առնենք տեղում առկա տնտեսական իրավիճակը։ Մասնագիտական ​​գնահատականների համաձայն, եթե Հայաստանը կորցնի ԵԱՏՄ շուկա մուտքը որպես լիիրավ անդամ, նրա արտահանումը դեպի Միություն կնվազի ավելի քան 60%-ով։ Սա տեղի կունենա մաքսային և այլ սահմանային վերահսկողության վերականգնման, ապրանքների համար հայկական փաստաթղթերի ավտոմատ ճանաչման դադարեցման և լոգիստիկ ծախսերի աճի պատճառով։ Իսկ գազի վրա մաքսատուրքերի (30%) նվազեցման շնորհիվ Հայաստանը տարեկան խնայում է 120 միլիոն դոլար։ Սա իրական այլընտրանք է ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցությանը, որը պայմանավորված է այն որոշումներով, որոնք բացահայտորեն հայտարարել է Հայաստանի ղեկավարությունը», - շարունակեց Ռեշետնիկովը։

Նա կարծում է, որ Հարավկովկասյան երկաթուղու հետ կապված իրավիճակը պետք է դիտարկել նույն ոգով։ «Սա ռուսական ընկերության «անվճար» ակտիվ չէ, այլ ձեռնարկություն, որում մենք արդեն ներդրել ենք ավելի քան 30 միլիարդ ռուբլի, գնել նոր շարժակազմ և զարգացնում ենք ենթակառուցվածքներ՝ հիմնվելով պայմանագրային պարտավորությունների վրա։ Եթե այդ պարտավորությունները միակողմանիորեն վերանայվեն, և մեր ներդրողը վնաս կրի, մենք հիմք կունենանք պահանջելու փոխհատուցում։ Այն միտքը, որ Ռուսաստանը պետք է Հայաստանին որևէ լրացուցիչ վճար վճարի նման իրավիճակում, անհիմն է», - ասաց ռուս նախարարը։

Միևնույն ժամանակ, ԵԱՏՄ-ն հաջողությամբ զարգանում է, և տնտեսական տեսանկյունից այն միտքը, որ առանց Հայաստանի Միություն չի լինի, մեղմ ասած, չափազանցություն է, ընդգծեց Ռեշետնիկովը։

«Եթե նայենք պատմությանը, պետք է ընդգծել, որ եվրասիական ինտեգրացիոն նախագիծը հաջողությամբ գոյություն է ունեցել և զարգացել է առանց Հայաստանի՝ Միասնական տնտեսական տարածքի և Մաքսային միության ձևաչափով, որը ստեղծվել է 2010 թվականին Բելառուսի, Ղազախստանի և Ռուսաստանի կողմից։ Եթե Հայաստանը շարունակի իր ուղին դեպի Եվրոպական Միություն, այն կգոյատևի և կզարգանա առանց նրա»,-եզրափակեց նա։
Աղբյուրը` Panorama.am