Ինչպես 1945-ին, հետպատերազմյան Գերմանիայում, տեղի ունեցավ «դենացիֆիկացիա», այնպես էլ Հայաստանում 2021-ին պետք է տեղի ունենա «դենիկոլիզացիա»

Այսօր մենք պետք է ավանդաբար նշեինք հին տարվա ավարտը, բայց այսօր տոնական օր չէ ամբողջ աշխարհի հայերի համար, քանի որ 2020 թվականը հայ ժողովրդի համար դարձել է ողբերգական տարի: Այս տարին 1915 և 1920 թվականների հետ նույն շարքում է:

Սակայն, ի տարբերություն 1915 և 1920 թվականների, այսօր մենք ունենք պետականություն, ինչը նշանակում է, որ մենք պետք է գտնենք մեր խնդիրների պատճառները և օբյեկտիվորեն վերլուծենք ամեն ինչ, որպեսզի այս սխալները չկրկնվեն նոր պատմական ցիկլում:

2020 թվականը ողբերգական տարի էր մեզ համար ոչ միայն այն պատճառով, որ մենք տարածքներ կորցրեցինք, որ մոտ 5000 մարդ զոհվեց, և ավելի քան 10 հազար մարդ վիրավորվեց: Անցյալ տարվա ընթացքում մենք կորցրել ենք մեր պետականությունը:

Պետականություն, որը նվաճվեց 1990-ականների սկզբի ծանր պատերազմի ընթացքում:

Այդ պատերազմի արդյունքում մենք վերածվեցինք հաղթող ազգի, այդ պատերազմում, հաղթանակը դարձավ ինչպես հայաստանյան, այնպես էլ արցախյան պետականության զարգացման հիմնական աղբյուրը: Ի՞նչ է նշանակում լինել հաղթող ժողովուրդ: Ամբողջ աշխարհը գիտի այդ մասին:

Օրինակ ՝ ռուս ժողովուրդը կարողացավ ամբողջությամբ «կապիտալիզացնել» 1945-ի հաղթանակը, իսկ ԽՍՀՄ-ը վերածվեց աշխարհի առաջատար և ուժեղ տերություններից մեկի: Եվ մինչ օրս հենց այս հաղթանակն է ոգեշնչում ռուս ժողովրդին և օգնում ամրապնդել երկիրը:

Բայց աշխարհում կան այլ երկրներ, որոնք պատերազմում պարտվեցին, բայց նաև կարողացան ոտքի կանգնել և ուժեղ պետություններ դառնալ՝ Գերմանիան ու Ճապոնիան:

Հետպատերազմյան Գերմանիայի զարգացման լոկոմոտիվը դենացիֆիկացիայի գործընթացն էր: Պարտությունից հետո գերմանացիներն առաջին հերթին ընդունեցին իրենց սխալը և կյանքի բոլոր ոլորտներում մերժեցին Հիտլերին ու նացիզմի բոլոր խորհրդանիշները: Եվ մինչ այժմ Գերմանիայում արգելվում է խոսել Հիտլերի, նրա կողմնակիցների և նրա փիլիսոփայության մասին, քանի որ այս հրեշը հսկայական ողբերգություն է բերել ոչ միայն աշխարհին, այլև առաջին հերթին հենց իրենց՝ գերմանացիներին, ովքեր ընդմիշտ կորցրել են իրենց պատմական հողերը ՝ Սիլեզիան ու Քյոնիգսբերգը:

Հայ ժողովուրդն այսօր նույն վիճակում է: Այստեղ նույնպես կան նմանություններ ու տարբերություններ: «Մեր Հիտլերը» դեռ ինքնասպանություն չի գործել, քանի որ հպարտ չէ և չունի արժանապատվություն: Պարտությունից հետո նա, ֆորմալ տեսանկյունից, դեռ իշխանություն է: Ավելին, նա նույնիսկ համարձակվում է խոսել Հայաստանի ապագայի մասին:

Գերմանիայի հետ նմանությունն այն է, որ այդ «երիտ-հայերը» այլևս տեղ չունեն հայերի մեծ մասի հոգիներում: Մարդիկ հասկացան, որ սխալվել են 2018-ին, ճիշտ այնպես,  ինչպես գերմանացի ժողովուրդը սխալ է թույլ տվել 1933-ին:

Հասկանալի է, որ 2021 թվականին նրանք այլեւս չեն լինի Հայաստանի քաղաքական ասպարեզում, բայց արդյո՞ք միայն Նիկոլ Փաշինյանն է մեղավոր կատարվածի մեջ: Եթե ​​մենք մերժենք Նիկոլին, բայց պահպանենք «Նիկոլիզմը», ապա մենք չենք ունենա «հայկական վերածնունդ», քանի որ միայն «քավության նոխազներ» նշանակելով, մենք կհայտնվենք փակուղում:

Մենք պետք է ոչնչացնենք «նիկոլիզմը» մեր հոգիների մեջ՝ դրա բոլոր դրսեւորումներով հանդերձ:

Հաջորդ տարվանից Հայաստանի քաղաքական դաշտը պետք է «մաքրել» այն ուժերից, որոնք կիսում են նման գաղափարներ, դրանք չպետք է լինեն Հայաստանի նոր ժողովրդավարական քաղաքական դաշտի մասը: Քանի որ կյանքն ապացուցեց, որ դրանք Հայաստանին բերում են միայն դժոխք և ողբերգություն: Դրանք չեն կարող լինել մեր քաղաքական կյանքի մի մասը, ինչպես նացիստները չեն կարող մաս կազմել Գերմանիայի քաղաքական կյանքի: Կամ ինչպես Իսլամական պետության անդամները չեն կարող մաս կազմել Եգիպտոսի, Իրանի, Թուրքիայի, Սիրիայի քաղաքական գործընթացների:

Այնպես, ինչպես, օրինակ, Ռուսաստանում, Հիտլերի կողմնակիցները չեն կարող ընկալվել որպես երկրի քաղաքական կյանքի բնական մասնակիցներ:

2021 թվականը հենց այդպիսի տարի պետք է լինի Հայաստանի և հայության համար: Մենք հին ժողովուրդ ենք, բայց ժամանակակից «պետականաշիւնության» տեսանկյունից մենք «երեխաներ» ենք ու դեռ չենք հասունացել՝ հասկանալու այս պարզ ճշմարտությունները:

2020 թվականը դարձել է այն «դառը դասը», որը մեզ թույլ կտա «ավելի արագ հասունանալ», քանի որ «մանկահասակ ազգ մնալու համար» մենք այլևս բավարար ժամանակ կամ բավարար տարածք չունենք:

Դավիթ Մկրտչյան