ՌԴ-ն վարկային միջոցներն առաջարկում էր տարեկան 3 %-ով, նոր որոշմամբ՝ միջազգային շուկայում մեր պարտատոմսերը տեղաբաշխված են մոտ 8 %-ով, ՀՀ-ն զրկվում է նաև ուրանը զեղչով գնելու հնարավորությունից․ Դավթյան

Առաջին հերթին՝ ռուսական վարկից հրաժարվելը նշանակում է ինչ-որ իմաստով վնասել ՀՀ-ի վարկային պատմությանը, որովհետև ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ 2015 թվականի  միջպետական պայմանագրով ստացել ենք ռուսական կողմից վարկ, այնուհետև տեղի է ունեցել այդ վարկի ապարդյուն կառավարում, որի արդյունքում հայտնվել ենք փակուղում, որն էլ ստիպել է այսօր հրաժարվել այդ վարկից: Սա միաջազգային վարկատու կազմակերպությունների և Եվրասիական Զարգացման Բանկի կողմից համապատասխան  գնահատական է ստանալու: Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքական գիտությունների դոկտոր, էներգետիկ անվտանգության հարցերով փորձագետ, «Մեկ Հայաստան» կուսակցության քաղխորհրդի անդամ Վահե Դավթյանը՝ խոսելով Հայաստանի կառավարության այն որոշման մասին, ըստ որի՝ ՀՀ-ն  հրաժարվում է ՀԱԷԿ-ի երկրորդ էներգաբլոկի վերազինման նպատակով տրամադրված ռուսական վարկից:

Նշենք, որ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանի փոխանցմամբ՝ վերանորոգումները կարվեն ՀՀ միջոցների հաշվին։

«Երբ մենք խոսում ենք այն մասին, որ հրաժարվում ենք ռուսական վարկից և փոխարենը փորձում ենք գնալ ներքին ֆինանսավորման ճանապարհով, մենք արդյո՞ք կարող ենք ապահովել այն պայմանները, որոնք առաջարկվում էր ռուսական կողմից: Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ 2015 թվականի պայմանագրով նախատեսվում էր վարկային միջոցների տրամադրում տարեկան 3 տոկոս տոկոսադրույքով և եթե համեմատականներ տանենք, ապա կտեսնենք, որ այն  բավական լավ առաջարկվող պայման էր»,- ասաց Դավթյանը:

Դավթյանը նշեց, որ պետք է հաշվի առնել, որ երկրում էլեկտրաէներգիայի գեներացման անկում է նկատվում, որին նպաստում է նաև երկրում տիրող համավարակային ճգնաժամը:

«Ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ էլեկտրաէներգիայի գեներացնող օբյեկտները, էլեկտրաէներգետիկ համակարգը, այդ թվում նաև ատոմակայանը, գտնվելով բավականին ծանր վարկային բեռի տակ և ունենալով ցածր ՕԳԳ, ստիպված վաղ, թե ուշ պետք է գնան երկրի էլեկտրաէներգիայի սակագների բարձրացման ճանապարհով»,- նշեց նա և հիշեցրեց, որ խոսվում էր այն մասին, թե 2021 թվականին այս հարցը տնտեսական օրակարգ է բերվելու:

Խոսելով ատոմակայանի ֆինանսավորման մասին՝ փորձագետը նշեց, որ վարկի մարումը ենթադրում է, որ երկրի գործող էլեկտրաէներգիայի սակագների վրա հավելյալ բեռ է գոյանալու 2 դրամի չափով: Ըստ նրա՝ պետք է դիտարկել, որ իրար հաջորդող խնդիրներից մեկը քաղաքական է, որովհետև ակնհայտ է, որ այս խնդիրը զուգահեռներ է տանում երկրի անվտանգային երկու ուղղություններով՝ էներգետիկ և տրասպորտային:

«Մենք բավական լարված իրավիճակում ենք Ռուսաստանի հետ և ես կարծում եմ՝ այս գործընթացները կարող ենք համալիր կերպով ուսումնասիրել և տալ ընդհանուր քաղաքական գնահատական՝ դիտարկելով դրանք հայ-ռուսական հարաբերությունների ինդիկատոր»,- շեշտեց փորձագետը:

Վահե Դավթյանը հիշեցրեց փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի այն հայտարարությունը, թե այս որոշումը բերելու է նրան, որ ատոմակայանում էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքը ընկնելու է: «Տեսնենք՝ ինչ պայմաններով են տրամադրվում, այնուհետև հստակ գնահատականներ կտանք: Այժմ միայն կարող եմ ասել, որ վերջին շրջանում նկատվում է, որ համաշխարհային շուկայում և Ռուսաստանում ուրանի գինը բարձրանում է, իսկ միջուկային վառալիքը մենք Ռուսաստանից ենք ստանում և երկար տարիներ շարունակելու ենք նրանցից ստանալ»:

Ըստ նրա՝ այս դեպքում ռուսական կողմից տրվող վարկը նշանակում է, որ միջազգային շուկայում, եթե անգամ ուրանի գնի աճ նկատվեր, մենք կարող էինք որոշակի զեղչ ստանալ, սակայն այս հնարավորությունից Հայաստանն արդեն զրկվում է: «Մենք նման որոշումներ կայացնելուց առաջ պետք է հաշվի առնենք, որ ամբողջ աշխարհում ատոմակայանի կառուցումը, շահագործումը, վերազինումը երկար միջազգային համագործակցության արդյունք է: Հայկական ատոմակայանը Խորհրդային Միությունից մնացած ժառանգություն է, որը  հիմնականում կառավարվել է ռուսական նորմատիվերով և ստեղծված իրավիճակում ռուսական կողմի աջակցությունը հույժ անհրաժեշտ և տրամաբանական է»:

Անդրադառնալով Կառավարության որոշմանը, թե ԱԷԿ ֆինանսավորումը պետք է իրականացվի ներքին աղբյուրների միջոցով, որի նպատակով կթողարկվեն պետական պարտատոմսեր, Դավթյանը նշեց՝ սրա փորձը Հայաստանը ունեցել է, սակայն այն այդքան էլ հաջող չէ:

«Խոսքը նրա մասին է, որ Հայաստանի ֆինանսների նախարարությունը պատրաստվում է ուղարկել լրացուցիչ գանձապետական պարտատոմսեր, դեպի բյուջե հոսքեր ապահովելու և տարատեսական խոշոր նախագծեր իրականացնելու համար, տվյալ դեպքում ատոմակայանի վերազինմանը վարկային միջոցներ տրամադրելու համար, իսկ միջազգային շուկայում մեր պարտատոմսերը տեղաբաշխված են մոտավորապես 8 տոկոս տոկոսադրույքով»,- ամփոփեց նա: