Պետության ու պետականության համակողմանի կազմաքանդման «մեթոդաբանությունը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Եթե որևէ մեկը թեկուզ նեղ շրջապատում ասի, թե իր ծննդյան վկայականն իրականում իր մահվան վկայականն է, ապա կողքինները արդարացիորեն կանհանգստանան նրա հոգեկան առողջության համար: Միգուցե որևէ մեկը մտածի, թե նա փիլիսոփայաբար կատակում է: Բայց, ընդհանուր առմամբ, նման բան ասողին կնայեն տարօրինակ հայացքով: Դա՝ կենցաղում:

Մինչդեռ քաղաքականության մեջ, համենայն դեպս, Հայաստանի քաղաքական դաշտում, ավելին՝ այդ «դաշտի» ամենից բարձր՝ ԱԺ ամբիոնից, այն էլ՝ կառավարության գործունեության հնգամյա ծրագիրը ներկայացնելիս, իշխող ուժի ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանը բացեիբաց հայտարարում է, թե Հայաստանի Հանրապետության ծննդյան վկայականը... Հայաստանի մահվան մասին է: Բառացի այսպես. «Եվ ասում եմ, Անկախության հռչակագիրը Հայաստանի Հանրապետությունն ուրանալու մասին է, որ Հայաստանի Հանրապետություն՝ անկախ պետություն պետք է չլինի»,- պնդում է Փաշինյանը:

Մի կերպ հաղթահարելով «իյա՜, իրո՞ք»-ով կամ նման մեկ այլ ֆրազով արձագանքելու մեծ գայթակղությունը, այնուամենայնիվ, համբերատար, առանց հույզերի, զինված ողջամտության երևակայական նշտարով, դիտարկենք, թե ինչի մասին են Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները, դրանց վրա հիմնված գործողությունները:

Եվ, երբ որևէ մեկը, առավել ևս՝ տվյալ պետության քաղաքական իշխանության ղեկավարը երկրի թիվ մեկ քաղաքական ամբիոնից հայտարարում է, թե Անկախության հռչակագիրը պետության չլինելու մասին է, նա գործնականում ուժգին հարված է հասցնում նույն այդ պետության հիմքերի հիմքին:

Գաղափարաքաղաքական տեսանկյունից՝ մյուս հարվածը, որն ուղղակիորեն կապված է առաջին հարցի հետ, Արցախյան շարժումը ուրանալը, հերքելը կամ չեղյալ հայտարարելն է: Հայաստանի ներկայիս պետությունը, որ տարածքով ձևավորվել է Հայկական ԽՍՀ հենքի վրա, բովանդակային առումով հենց Արցախյան շարժման ծնունդ է: Ուստի, երբ Նիկոլ Փաշինյանը առիթ-անառիթ հայտարարում է, թե «Ղարաբաղյան շարժման էջը այլևս փակված է», նա գործնականում հայտարարում է, որ փակված է, ջնջված է կամ վերացված է Հայաստանի Հանրապետության գոյության գաղափարաքաղաքական հիմնասյուներից մեկը:

Հենց այս դիտարկումներն են հիմք տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա ՔՊ-ի գլխավորությամբ իրականացվող գործընթացը ոչ թե «իրական Հայաստան» կամ «4-րդ հանրապետություն» ստեղծելու տպավորություն թողնի, այլ հենց պետականության ապամոնտաժման: Ավելին, ոչ թե՝ ապամոնտաժման, այլ հենց կազմաքանդման:

Բայց միայն Անկախության հռչակագիրը կամ զուտ գաղափարաքաղաքական շերտը չէ: Այլ շերտեր էլ կան:

Ահավասիկ, նման մի շերտ է բոլոր ասպեկտներով ադրբեջանական, նաև թուրքական պահանջների կատարումը Հայաստանի ներկայիս քաղաքական իշխանության ու նրա լիդերի կողմից: Կա՞ էլի որևէ բան, որ այնտեղից ասել են, իսկ Փաշինյանը չի արել կամ չի նախազդել, որ կանի:

Այսպես կոչված՝ սահմանազատո՞ւմ՝ ադրբեջանական կողմին տարածքային ու դիրքային զիջումներով: Արվել է և դեռ արվելու է: Այսպես կոչված՝ անկլավների հանձնո՞ւմ: Խոստացվել է ու օրերս էլ հայտարարվեց, որ արվելու է, ի լրումն՝ հայկական տարածքները ադրբեջաներեն անվանելով (իբր, որ դրա պատճառով պատերազմ չսկսվի):

Արցախյան ազատամարտում հաղթած զինվորականների, ղեկավարների բանտարկում և դա՞տ, քրեականի անվան տակ քաղաքական հետապնդումնե՞ր: Արվել է և արվում է: Հիմա՝ առավել ևս: Գործեր են հարուցված ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ, նախօրեին նա արդեն չորրորդ անգամ կալանավորվեց, պարբերաբար գործեր են հարուցվում երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի դեմ: Ով կարծում է, թե սա զուտ Փաշինյանի «հոգին փառավորվելու» համար է, թող հպանցիկ աչքի անցկացնի ադրբեջանական քարոզչամիջոցները, որոնց էջերից անթաքույց ցնծություն է ծորում:

Հայ առաքելական եկեղեցու դեմ պատերա՞զմ: Կատարված է և տակավին կատարվում է: Այն պահին, երբ գրվում էին այս տողերը, Հայաստանում՝ Վաղարշապատում, դատարանի դահլիճում քննվում էր մտացածին մի «գործ», որի շրջանակում մեղադրանքներ են ներկայացված Ամենայն հայոց կաթողիկոսին, Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամներին: Միայն այս ձևակերպումն ինքնին սարսափելի է:

Ի՞նչ է այս ամենը, եթե ոչ հենց պետականության կազմաքանդում: Առավել ևս, որ Հայ առաքելական եկեղեցին ոչ միայն ազգային ինքնության, այլև ազգային պետականության հիմնասյուներից մեկն է:

Հաջորդ շերտը՝ հողեղեն ու կենսական: Այն է՝ տնտեսությունը: Ի՞նչ պետություն, եթե ինքնաբավ տնտեսություն չունի: Ի՞նչ է արվում տնտեսության հետ:

Փաշինյանի իշխանությունը, իբր, «կոռուպցիայի դեմ պայքարի» շրջանակում, իրականում դրա քողի տակ պարզապես վերացնում է սեփականության իրավունքը: Կամայականորեն կարող են վայրկենապես փակվել, կապարակնքվել տասնյակ ու տասնյակ ընկերություններ, տնտեսվարող հիմնարկություններ, հարյուրավոր ու հազարավոր մարդիկ կարող են հայտնվել աշխատանքային ու սոցիալական անորոշության մեջ: Սա փաշինյանական իշխանության ներքո գտնվող Հայաստանի առօրյան է, այլ ոչ թե պատկեր՝ հակաուտոպիստական ինչ-որ ստեղծագործությունից:

Բազմամիլիոնանոց ներդրումներ անող ընկերությունը 1 անձնավորության հրահանգով կարող է հեռացվել ռազմավարական նշանակության խոշոր ընկերության ղեկավարումից, ըստ որում՝ խլման տարբերակով:

Գուցե պոպուլիստական այս «ռազգուլը» կամ արշավը հագուրդ է տալիս մարգինալ-լյումպենների սոցիալական նախանձին, բայց գործնականում տնտեսության հերն անիծել է նշանակում: Ո՞վ ներդրումներ կանի մի երկրում, որտեղ ոչ միայն երաշխավորված չեն ներդրումները, ոչ միայն «բանկային գաղտնիքը» վերացված է, այլև սեփականության իրավունքն է «ժողովրդի անունից» ոտնատակված: Ավելին, ո՞վ իր կապիտալը կցանկանա պահել մի երկրում, որտեղ վերը թվարկված իրավունքները ոտնահարված են: Այնպես որ, թող զարմանալի չթվա, եթե հանկարծ պարզվի, որ Հայաստանից կապիտալի արտահոսք է սկսվել:

Շարունակենք, որովհետև էլի շերտեր կան: Պետականության կազմաքանդման մասին են նաև իրավակարգի իմաստախեղումն ու դատաիրավական համակարգը գործադիր իշխանության ղեկավարի թաշկինակի վերածելը: Կապ չունի՝ խոսքը վարչապետի ենթակայության տակ դրված քննչական-իրավապահ մարմիններին ԱԺ ամբիոնից հրահանգներ տալու մասին է, դատավորներին սպառնալու, թե Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահին «sms» հաղորդագրությամբ պաշտոնազրկելու:

Կարելի է, իհարկե, շարունակել մնալ քարոզչական թմբիրի մեջ` ձևացնելով ու երևակայելով, թե՝ «դա ինձ չի վերաբերում, դա իմ հետ կապ չունի…»: Բայց այդպես չէ: Կապ ունի: Որովհետև, երբ քանդվում կամ փլուզվում է պետականությունը, դրա ավերակների տակ ու հետևանքների մեջ հայտնվում են բոլորը, հատկապես նրանք, որ կարծում էին, թե դա իրենց չի վերաբերում: