Ըստ գերմանական Die Zeit-ի՝ ԱՄՆ-ն կրում է քաղաքական, տնտեսական և աշխարհաքաղաքական պարտություն Իրանի դեմ պատերազմում

Հակառակ Սպիտակ տան սպասումներին, ռազմական արշավը Թեհրանում ռեժիմի փոփոխության չհանգեցրեց, գրում է Zeit-ը։ Սակայն այն առաջացրեց էներգետիկ փլուզում և անդառնալի վնաս հասցրեց ԱՄՆ հեղինակությանը գլոբալ հարավում՝ միաժամանակ ամրապնդելով Ռուսաստանի և Չինաստանի դիրքերը։

Պարբերականի վերլուծաբան Միքայել Թումանի կարծիքով, Դոնալդ Թրամփը կանգնած է Իրանի դեմ պատերազմում ջախջախիչ պարտություն կրելու բոլոր հնարավորությունների առջև՝ ռազմական, տնտեսական և ռազմավարական առումով։ Այդպիսով, ԱՄՆ նախագահը երկարաժամկետ հեռանկարում լուրջ վնաս է հասցնում իր երկրին։

Հաճախ ասվում է, որ միջուկային տերությունները չեն կարող պարտվել պատերազմում: Սա բացարձակապես սխալ է: Արևելյան Եվրոպայում և Մերձավոր Արևելքում վերջերս տեղի ունեցած օրինակները ցույց են տալիս դա: Վլադիմիր Պուտինը վճռական հաղթանակ չի տարել Ուկրաինայում հինգ տարվա մարտական ​​գործողությունների ընթացքում: Մերձավոր Արևելքում Դոնալդ Թրամփը աշխարհին ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է ռազմական արշավը հսկայական վնաս հասցնել իր սեփական երկրին: Միացյալ Նահանգներն արդեն փաստացի պարտվել է Իրանի դեմ պատերազմում:

Ռազմական առումով, Միացյալ Նահանգները և Իսրայելը, կարծես, բաց են թողել Իրանի ներքին իրավիճակի վրա իրականում ազդելու հնարավորությունը: Գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի նպատակային սպանությունից հետո նոր ղեկավար դարձավ Մոջթաբա Խամենեին: Իրանի նախկին առաջնորդի որդին առանց մրցակցի ստանձնեց ղեկավար պաշտոնը, քանի որ Իսրայելն ու Միացյալ Նահանգները օգնեցին նրան հաղթահարել դինաստիական իրավահաջորդության հետ կապված մարտահրավերներն ու ռիսկերը, նշում է վերլուծաբանը:

Թրամփի՝ ժողովրդական ապստամբության հույսերը այդպես էլ չիրականացան։ Եվ, կարծես, այլևս հույս չկա, որ նման բողոքի ալիքը նորից կրկնվի։ Տարեսկզբին  բողոքի ցույցերի ճնշումը չափազանց արյունալի և դաժան էր։ Թրամփը, որը մերթ ապստամբության կոչ է անում, մերթ հրաժարվում է օգնել, չափազանց անվստահելի համբավ ձեռք բերեց ցուցարարների մոտ։ Այժմ տոտալիտար ռեժիմը կարող է ոչ միայն ամրապնդել իր ազգայնական դիրքորոշումը, այլև, հնարավոր է, նույնիսկ վերափոխվել, նշում է վերլուծաբանը:

Այս ռազմավարական աղետը մեծապես պայմանավորված է ռազմական հստակ նպատակների և պատերազմը վարելու մեթոդի բացակայությամբ։ Իսրայելը հետաքրքրված է Իրանին ճնշելու կամ այդ երկրում արմատական ​​փոփոխություններ իրականացնելու երկարատև ռազմական արշավով։ Սա հակասում է ԱՄՆ մտադրություններին։ Ընդամենը մի քանի օրվա ընթացքում Թրամփը բարձրաձայնել է բազմաթիվ պատերազմական նպատակներ՝ ռեժիմի փոփոխություն, իրանական միջուկային օբյեկտների, ռազմական գործարանների և հակաօդային պաշտպանության համակարգերի ոչնչացում, երկրի փլուզում քրդական ապստամբությունների միջոցով և նույնիսկ «անվերապահ հանձնում»։

Այս մարդը ակնհայտորեն չգիտի, թե ինչ է ուզում, և առավել ևս չի հասկանում, թե ինչի մասին է խոսում, նշում է վերլուծաբանը։

Առանց ցամաքային զորքերի, անհնար է փոխել Թեհրանի ռեժիմը կամ կանխել ավերված միջուկային և ռազմական օբյեկտների վերակառուցումը: Օդային հարվածները զգալի վնաս են հասցնում, բայց չեն առաջացնում երկարատև փոփոխություններ: Դրանք ավելի շատ նման են հրավառության, եթե ցամաքում ոչ ոք չի շարունակում հարձակումը: Սա հատկապես ճիշտ է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի կողմից վարվող ասիմետրիկ պատերազմում: Սակայն ներխուժման կամ նույնիսկ հատուկ գործողության համար, ինչպես հունվարին Վենեսուելայում, անակնկալի տարրը վաղուց անցել է, նշում է վերլուծաբանը:

Անխոհեմ ռազմական պլանավորումն այժմ ազդում է համաշխարհային տնտեսության վրա: Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (IRGC) հաջողությամբ փակեց Հորմուզի նեղուցը՝ օգտագործելով անօդաչու թռչող սարքեր: Պարսից ծոցի միջով նավթի և գազի արտահանումը մեծ մասամբ դադարեցվել է, և, հնարավոր է, երկար ժամանակով: Դոնալդ Թրամփը սկզբում կարծում էր, որ ամերիկյան էներգետիկ ընկերությունները դրանից առավելագույնս կշահեն, քանի որ ԱՄՆ-ն կկարողանա ավելի շատ նավթ և գազ վաճառել:

Սակայն ԱՄՆ-ի քաղաքացիները մեծ կորուստ են ունենում այս իրավիճակից, քանի որ գները անընդհատ բարձրանում են։ Արդյունաբերական երկրները այժմ ողողում են շուկաները իրենց նավթի պաշարներով։ Եվ ճիշտ էլ է, քանի որ եթե էներգակիրների գները կտրուկ բարձրանան, գնաճի լուրջ աճը կարող է համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի պատճառ դառնալ։

Շփոթված Թրամփը հույսը դնում է Ռուսաստանի վրա, որն այժմ պետք է ավելի շատ նավթ մատակարարի շուկաներին։ Նա ժամանակավորապես վերացրեց պատժամիջոցները, որպեսզի խոշոր գնորդ Հնդկաստանը կարողանա կրկին ավելի շատ ռուսական նավթ վերամշակել։

Եթե սա շարունակվի, Թրամփը, ի վերջո, կօգնի Պուտինին հաղթահարել Ուկրաինայի հակամարտության ֆինանսավորման հետ կապված սուր բյուջետային ճգնաժամը։ Ավելին, Թրամփը, հավանաբար, կարագացնի աշխարհի աստիճանական անցումը նավթից և, հնարավոր է, գազից։ Սակայն դրանից  կշահի  ոչ թե ԱՄՆ-ն, այլ այն երկիրը, որն ամենաշատն է վաճառում վերականգնվող էներգիայի տեխնոլոգիաներ՝ Չինաստանը։

Չինաստանը չի մասնակցում Մերձավոր Արևելքի խոշոր պատերազմին: Պեկինի կառավարությունը հանգիստ հետևում է, թե ինչպես է ԱՄՆ-ն զգալիորեն թուլացնում իր գլոբալ ռազմավարությունը: Պատերազմ ՄԱԿ-ի անդամ պետության դեմ՝ հակասելով միջազգային իրավունքին: Եվ սառնասիրտ հարձակում Իրանի վրա, մինչ Օմանում բանակցությունները շարունակվում էին…:

Չինացիները լավագույն դիրքում են՝ ցույց տալու համար, թե որ երկիրն է իրական սպառնալիք ներկայացնում համաշխարհային խաղաղության համար: Հետազոտողներն ու փորձագետները կարող են բազմազան տարբերություններ դնել մի կողմից՝ Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայում իրականացված ռազմական գործողության և մյուս կողմից՝ Իրանի վրա Իսրայելի և Ամերիկայի կողմից  հարվածների միջև: Քարոզիչները խանդավառությամբ կխառնեն բոլոր խաղաքարտերը: Չինաստանը կփայլի, որպես բանական երկիր, որը հարգում է միջազգային իրավունքը, հուսալի է, նպաստում է բարգավաճմանը և միշտ հավատարիմ է խաղաղությանը:

Այս պատերազմով Դոնալդ Թրամփը Միացյալ Նահանգները մի ժամանակ հարգված գերտերությունից վերածում է հզոր, բայց շատերի աչքում վտանգավոր գիշատչի։ Սակայն այս գիշատչի ճանկերը կտրված են դառնում այս պատերազմի արդյունքում։ Ի վերջո, եթե ամերիկացիներն ու իսրայելցիները, իրենց տպավորիչ օդային գերազանցությամբ, Իրանում չհասնեն ավելիին, քան մինչ այժմ, ԱՄՆ ռազմական հզորության նկատմամբ հարգանքը կվերանա։ Եվ դրա հետ մեկտեղ՝ ամերիկյան զսպման ուժ լինելու սիմվոլը։

Նրա պատերազմի արագ ավարտի մասին մռմռոցները ցույց են տալիս, որ Թրամփը ցանկանում է խուսափել իր համար ստեղծված ծուղակից։ Սակայն իրավիճակը ավելի վատն է, քան նա պատկերացնում է։ Շատ հնարավոր է, որ Թրամփը նույնպես իրադարձությունների նկատմամբ վերահսկողությունը կորցնելու վտանգի տակ է ։ Իրանի իշխանությունները շրջում են իրավիճակը և շարունակում են հարվածել ԱՄՆ ռազմական թիրախներին և հարևան երկրներին։ Ի դեպ, Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն նույնպես հետաքրքրված չէ հակամարտության արագ ավարտով՝ իր ներքին քաղաքական խնդիրներով պայմանավորված։

Եթե դա տեղի ունենա, Թրամփը կբախվի մի բանի, որը երբեք չի ցանկացել՝ անվերջ պատերազմի, որը վերջնականապես ԱՄՆ-ն կբերի դեպի լիակատար փլուզմանը, եզրակացնում է գերմանացի վերլուծաբանը։

Մեր կողմից նշենք, որ Հայաստանի շուրջ այս իրավիճակը մեկ անգամ ևս ցույց է տալիս, թե ինչքան կարևոր է, որ մեր տարածաշրջանում ունենանք կայուն, խաղաղ իրավիճակ:

Իսկ մի իրավիճակում, երբ աստիճանաբար փլուզվում է միջազգային իրավունքը, խաղաղության երաշխիքների խնդիրը դառնում է առավել կարևոր:

Հենց դրա համար էլ Հայաստանում առաջ է գալիս նոր գաղափար, որ խաղաղությունն առանց երաշխավոր ինստիտուտի մեր տարածաշրջանում կլինի անհնար:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am