Շարունակվել է գյուղատնտեսության ազատ անկումը, արձանագրվել է օտարերկրյա կապիտալի «փախուստ»․ պատգամավոր

ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Թադևոս Ավետիսյանի ելույթը խորհրդարանում հայտարարությունների ժամին

Արդյունավետ գործող ցանկացած կառավարության առաջնային հիմնական խնդիրը պետք է լինի կայուն տնտեսական աճի ապահովումը, որն ուղղակիորեն ներառում է նաև՝ արտաքին բացասական տնտեսական հետևանքների մեղմումը, իսկ դրական ազդեցությունների երկարաժամկետ կապիտալացումը։

Ինչպես ականատեսն ենք, պոպուլիստական անպատասխանատու առաջնորդության պարագայում խնդրի դրվածքը բոլորովին այլ է՝ ամեն գնով պաշտպանել սեփական իշխանությունը և ըստ այդմ՝ ամբողջությամբ իրեն վերագրել իր հետ աղերս չունեցող արտաքին դրական արդյունքները, իսկ արտաքին շոկերի կառավարման սեփական ձախողումների համար իրենից դուրս կարգել մեղավորներ։

Ներկայացնեմ խոսուն մի քանի փաստեր։

Մինչև 44 օրյա պատերազմը՝ 2020 թվականին COVID-19 համավարակի հետևանքով Հայաստանի տնտեսական անկումը գրեթե երկու անգամ գերազանցել է տարածաշրջանում արձանագրված տնտեսական անկման միջին ցուցանիշը։ Ավելին՝ 2021 թվականին տարածաշրջանի վեց երկրներից միայն Հայաստանը չկարողացավ վերականգնել նախորդ տարվա տնտեսական անկումը՝ 44 օրյա պատերազմի տնտեսական բացասական հետևանքները չհաշված։

2022 թվականին ի հայտ եկավ տնտեսական բարձր աճի արտաքին, պատահական գործոն, որի ազդեցությամբ ունեցանք 12,6 տոկոս տնտեսական աճ։ Այս գործոնը թուլանում է։ Հետևանքը ևս ակնհայտ է՝ 2022 թվականի համեմատ 2024 թվականին տնտեսական աճի ցուցանիշը նվազեց 2,1 անգամ՝ դառնալով ընդամենը 5,9 տոկոս, իսկ 2025 թվականի համար կառավարությունը կանխատեսում է ավելի ցածր՝ 5,1 տոկոս աճ։

Ի դեպ, 2024 թվականին ծրագրվածից շուրջ 8 տոկոսով կամ 220 միլիարդ դրամով պակաս է եղել հարկերի հավաքագրումը, որի պատճառով չեն բարձրացել թոշակներն ու նպաստները, լրացուցիչ հարկ են «քերթում» փոքր ու միկրո ձեռնարկատիրությամբ զբաղվողներից։ Առաջանցիկ աճել է պետական պարտքը՝ 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլարով, որի աճը 45 տոկոսով գերազանցում է տնտեսական աճի ցուցանիշը։

Փաստորեն, առանց արտաքին այս գործոնի ազդեցության, 2021 թվականին և 2024-2025 թվականներին տնտեսական աճի միջին ցուցանիշը լավագույն դեպքում կկազմի 5,5 տոկոս։ Եվ սա այն դեպքում, երբ այս իշխանությունն իր հնգամյա ծրագրով խոստացել է տարեկան առնվազն 7 տոկոս տնտեսական աճ։

Հատկանշական է նաև՝ 2024 թվականի 1-ին եռամսյակի համեմատ 4-րդ եռամսյակում տնտեսական աճը նվազել է 2,1 անգամ։ Շարունակվել է գյուղատնտեսության ազատ անկումը, արձանագրվել է օտարերկրյա կապիտալի «փախուստ»։ Առանց ռուսական ոսկու վերարտահանման, 2025 թվականի հունվարին արդեն իսկ գրանցվել է արդյունաբերության ոլորտի երկնիշ՝ 10,4 տոկոս անկում, արտաքին առևտրաշրջանառությունը կրճատվել է 40 տոկոսով, արտահանումը՝ 49 տոկոսով։ Ի դեպ, տարիներ շարունակ Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործումը անհասկանալի պատճառով կասեցրած իշխանությունը հիմա արդեն ստիպված է պետական աջակցությամբ վերագործարկել այն։

Այս և մի շարք այլ օբյեկտիվ խնդիրները կոծկելու նպատակով է, որ օրվա պատասխանատուները նորից անցել են իրավիճակի պրիմիտիվ խեղաթուրումների, իսկ առողջ քննադատությանը և այլակարծությանը արձագանքում են ջղաձգումներով և վիրավորանքներով։