Թրամփի «միութենական պետությունը» և հայկական պետականության բովանդակության խնդիրը

Ինչո՞ւ հայ արևմտամետներից բողոքներ չկան:

Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանն Alpha News-ի եթերում «Վերնագիր» հեղինակային հաղորդման ընթացքում ներկայացրել է թեմայի շուրջ մասնագիտական վերլուծություն, որում մասնավորապես ասվում է.

Դոնալդ Թրամփի երդմնակալությունը տեղի կունենա 2025 թվականի հունվարի 20-ին, սակայն արդեն այժմ ԱՄՆ նորընտիր նախագահը հրահրում է բազմաթիվ գործընթացներ, որոնք կարող են ազդել ոչ միայն ԱՄՆ-ի ներքին և արտաքին քաղաքականության վրա, այլև կարող են ազդել աշխարհաքաղաքական զարգացումների վրա։

Դեկտեմբերի սկզբին Դոնալդ Թրամփը Կանադայի վարչապետ Ջասթին Թրյուդոյի հետ հանդիպման ժամանակ սպառնաց, որ «իրենգ երկիրը կարող է դառնալ ԱՄՆ-ի 51-րդ նահանգը, եթե իշխանությունները չկարգավորեն անօրինական միգրացիան և թմրանյութերի մաքսանենգությունը դեպի ԱՄՆ»։

Չնայած այն բանին, որ ի պատասխան այս խոսքերի Թրամփի՝ «հայկական դրոշի գույների գուլպաների սիրահար» Թրյուդոն ծիծաղեց, հետագայում պարզ դարձավ, որ Թրամփը կատակ չի անում։ Թրյուդոյի հետ զրույցից հետո Թրամփը ակտիվորեն սկսեց նկարագրել, թե «ինչպես կանադացիները ավելի քիչ հարկեր կվճարեն, եթե դառնան ԱՄՆ-ի նահանգ», և ոչ հռետորական հարց տվեց՝ «արդյոք պետք է Վաշինգտոնը ամեն տարի 100 միլիարդ դոլար ներդնի Կանադայում, եթե նրանք չեն հանդիսանում ԱՄՆ-ի նահանգ»։

Դեկտեմբերի 22-ին Թրամփը հայտարարեց, որ ցանկանում է վերադարձնել ԱՄՆ-ի վերահսկողությունը Պանամական ջրանցքի նկատմամբ։ Իսկ ահա դեկտեմբերի 23-ին Թրամփը բարձրացրեց Դանիային պատկանող Գրենլանդիայի վերահսկողության հարցը։ Թրամփը վստահ է, որ ԱՄՆ-ին «բացարձակ անհրաժեշտ» է այդ կղզու նկատմամբ վերահսկողությունը։
Թրամփից հետ չի մնում Իլոն Մասկը, որը համարում է, որ ԱՄՆ-ի համար անիմաստ է ծածկել Եվրոպայի պաշտպանական ծախսերը։ «Ինչու՞ են ամերիկյան հարկատուները ֆինանսավորում Եվրոպայի պաշտպանական ծախսերի քառորդ մասը։ Սա անիմաստ է, հատկապես հաշվի առնելով մեր բյուջետային հսկայական դեֆիցիտը և պարտքի աճը»,- գրել է միլիարդատերը «X» սոցիալական ցանցում։

Նախ՝ չկան հայկական «լիբերալների և արևմտականների» բողոքներ այն մասին, որ Թրամփը «Կանադային առաջարկում է ոչ միայն միանալ «Միության պետությանը», այլև լիովին հրաժարվել պետական ինքնիշխանությունից և դառնալ մեկ այլ երկրի մաս»։ Չկան բողոքներ նաև այն մասին, որ Թրամփը ցանկանում է վերցնել Դանիայի տարածքի նկատմամբ վերահսկողությունը (ի դեպ, Դանիայի իշխանությունները շատ ապուշ տեսք ունեն այն ֆոնին, որ «Ռուսաստանի ագրեսիային դիմակայելու համար» նրանք արկեր են մատակարարում Կիևին (այսինքն՝ անուղղակիորեն պատերազմի մեջ են ՌԴ-ի դեմ), մինչդեռ ԱՄՆ նախագահը ներկայացնում է տարածքային պահանջներ Դանիայի կառավարության վերահսկողության տակ գտնվող տարածքների նկատմամբ):

Երկրորդ՝ Թրամփի, Մասկի, Ջեյ Դի Վենսի և այլ քաղաքական գործիչների հայտարարություններն ակնհայտ վկայություններ են այն մասին, որ աշխարհակարգի և աշխարհաքաղաքական պատկերի գլոբալ փոփոխությունները արդեն տեղի են ունենում։ Այդ փոփոխությունները ցույց են տալիս, որ «XXI դարում վասալին պահելը ձեռնտու չէ»։ Եվ կարևորը չէ՝ դու «վասալ պետություն ես, թե մի ամբողջ միություն»: Դա, իր հերթին, նշանակում է, որ դու ինքդ պետք է լինես այդպիսի սուբյեկտ, որի գոյության իմաստը հստակ է հեգեմոնին (աշխարհի կամ տարածաշրջանի հեգեմոնին), որպեսզի նա իր հերթին պատրաստ լինի քեզ հետ ստեղծել կառուցողական հարաբերություններ:

Տարիներ շարունակ գոյություն ուներ մի համակարգ, որտեղ Հայաստանը և Արցախը համատեղ ուժերով զսպում էին Ադրբեջանին, սա էր մեզ վստահված «մեր փայ պետական սահմանի հատվածը»: Ռուսաստանը մեզ օգնում էր զսպել Թուրքիային, և Հարավային Կովկասում գեներացվաղ անվտանգություը ապահովում էր կայունություն մի շարք երկրների համար (առաջին հերթին Ռուսաստանի և Իրանի համար), այնպես էլ հնարավորություն ստեղծում Հայաստանի զարգացման համար:

Ներկայիս Հայաստանը հրաժարվել է իր գոյության ռազմավարական իմաստից, հրաժարվել է «իր փայ պետական սահմանի հատվածից», հանձնել է Արցախը և փորձում է իրեն և շրջապատին ապացուցել, որ «իր գոյության իմաստը կարող է և պետք է լինի սառնարանի պարունակությունը»:

Բայց եթե արդի Դանիան, Կանադան, ԵՄ-ն կանգնած են կանգնած են իրենց գոյության անհրաժեշտությունն արդարացնելու հարցի առաջ, ինչու՞ ՀՀ իշխանությունները կարծում են, որ իրենց կողմից առաջարկված «Հայաստանի գոյության մոդելը» կարող է կենսունակ լինել:

Մտածե՛ք այդ մասին…»: