Չորս ամիս է՝ ՀՀ-ն չի վավերացրել ԵՄ դիտորդների տեղակայման պայմանագիրը․ ԱԳ փոխնախարարը նշում է՝ «զրոյից ֆունդամենտալ փաստաթուղթ է կազմվում»

ՀՀ Ազգային ժողովը դեռ չի վավերացրել Հայաստանում ԵՄ մշտադիտարկման առաքելության գործունեության վերաբերյալ քաղաքացիական դիտորդական առաքելության համաձայնագիրը։ Նշենք, որ Եվրամիության 100 քաղաքացիական դիտորդները Հայաստան են ժամանել 2023 թվականի փետրվարի 20-ին։ Երկու օր առաջ լրացավ դիտորդների տեղակայման չորս ամիսը։ Factor.am-ը Հայաստանի արտաքին գործերի փոխնախարար Վահան Կոստանյանից հետաքրքրվել է՝ ինչո՞ւ չորս ամիս անց պայմանագիրը վավերացված չէ։

«Փաստաթուղթը նախագծման փուլում է, կարելի է ասել, աշխատանքեր են տարվում այդ ուղղությամբ Հայաստանի և Եվրոպական միության միջև։ Կարծում եմ՝ մոտ ապագայում կներկայացվի փաստաթուղթը։ Այս պահին ժամկետներ չեմ կարող նշել»,-ասաց փոխարտգործնախարարը։ Նշենք, որ Ռուսաստանի Դաշնությունը բավականին սուր արձագանքեց հայ-ադրբեջանական սահմանին ԵՄ դիտորդների տեղակամանը։ ՌԴ արտաքին գործերի նախարարությունը, մասնավորապես, 2023 թվականի հունվարի 26-ին հայտարարեց, թե «Ռուսաստանը ֆիքսում է, որ տարածաշրջան ՀԱՊԿ դիտորդներ գործուղելու հնարավորությունը տրամաբանական ավարտին չհասցնելով՝ Հայաստանը որոշել է նախապատվությունը տալ Եվրամիությանը»:

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան էլ 2023 թվականի հունիսի 15-ին ասել էր․ «Առաքելության մեկնարկը, որի նպատակ է հռչակվել Բաքվի և Երևանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանն աջակցելը, տեղի է ունեցել միակողմանիորեն, ոչ կոնսենսուսային հիմունքներով, առանց ադրբեջանական կողմի և տարածաշրջանային այլ խաղացողների համաձայնության և առանց պատշաճության։ Սա միայն հաստատում է տարածաշրջանում ԵՄ քաղաքականության իրական նախապատմությունը, որի համար ամենակարևորն է՝ Ռուսաստանին Անդրկովկասից դուրս մղել, Հարավային Կովկասը վերածել աշխարհաքաղաքական առճակատման ասպարեզի՝ ի վնաս այստեղ ապրող մարդկանց հիմնարար շահերի»։

Վահան Կոստանյանից հետաքրքրվեցիք՝ արդյո՞ք կան խոչընդոտող հանգամանքներ, որոնց պատճառով փաստաթղթի վավերացումը հապաղում է։ «Զրոյից բավականին ֆունդամենտալ փաստաթուղթ է կազմվում»,-նշեց փոխնախարարը։ ԵՄ դիտորդների կազմում ֆրանսիացի ժանդարմներ ու գերմանացի ոստիկաններ կան, ինչպես նաև ներկայացուցիչներ ԵՄ շուրջ 25 երկրներից։ «Առաքելության նպատակն է նպաստել Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններում կայունության հաստատմանը, տեղում վստահության ամրապնդմանն ու այնպիսի մթնոլորտի ձևավորմանը, որը կաջակցի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման՝ ԵՄ կողմից գործադրվող ջանքերին», – ավելի վաղ հայտարարել էր ԵՄ խորհրդը։

Հիշեցնենք, որ հայ-ադրբեջանական սահմանին ԵՄ դիտորդներ տեղակայելու որոշումը կայացվել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ից 7-ը Պրահայում տեղի ունեցած Փաշինյան-Ալիև-Միշել-Մակրոն քառակողմ հանդիպման ժամանակ՝ Ադրբեջանի կողմից սեպտեմբերին Հայաստանի սուվերեն տարածք ներխուժումից հետո։ ԵՄ դիտորդները նախ 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ից տեղակայվեցին երկու ամսով։

2022 թվականի դեկտեմբերի 19-ին դիտորդներն ավարտեցին իրենց առաքելությունը ՀՀ-ում։ Նույն օրը Եվրամիության արտաքին հարաբերությունների գծով գլխավոր հանձնակատար Ժոզեպ Բորելը հայտարարեց, որ ԵՄ-ն մտադիր է Հայաստանում նոր, երկարաժամկետ առաքելություն տեղակայել քաղաքացիական մոնիթորիգի խմբի գործունեության ավարտից հետո։ Քաղաքացիական դիտորդների նոր խումբն իր առաքելությունը սկսեց 2023 թվականի փետրվարի 20-ին։

Հունիսի 20-ին լրացավ առաքելության չորս ամիսը։ Հայաստանում ԵՄ քաղաքացիական առաքելության օպերատիվ կենտրոնը Եղեգնաձորում է, ենթակայաններ կան Իջևանում, Ջերմուկում, Կապանում, Գորիսում: