Ադրբեջանցիներն ակամայից բացահայտեցին, թե ո՞րն է հայ հանրության և նրա վերնախավի իրական արժեհամակարգային նպատակները

ԽՍՀՄ-ի ժամանակներում տարածված տեսակետ կար, որ մարդկային էգոիզմը դա վատ երևույթ է, և որպես այլընտրանք առաջարկվում էր հավատալ մարքս-լենինյան արժեքներին: Սակայն, երբ պարզ դարձավ, որ այդ արժեքները կեղծ էին, էգոիզմը սկսվեց ընկալվել, որպես առողջ և բանական հատկություն: Հետո էգոիզմը սկսվեց արդարացվել հանրային մակարդակով, այն սկսեց համարվել, որպես դրական և պոզիտիվ արժեք, որը կարողջացնի նաև հանրությանը և հեռու կպահի արհեստական և կեղծ փարիսեական արժեքներից։ 

Դրանից հետո «լեգիտիմացվեց» այն թեզը, թե չեն լինում հավերժ բարեկամներ և հավերժ թշնամիներ արտաքին քաղաքականության մեջ: Բայց քանի որ արտաքին քաղաքականությունը, ներքինի տրամաբանական շարունակությունն է, սույն թեզը ակտիվորեն մտավ նաև ներքին կյանքի հարաբերությունների մեջ։ 

Վերջում պարզվեց, որ հանրության գլխավոր նպատակը պիտի լինեն, ոչ անհասկանալի վեհ արժեքները, այլ շատ հասկանալի նպատակները, պարզ ասած, «լավ ապրելու» գաղափարը:

Դրանից հետո, ամբողջովին փոփոխվեցին հանրության արժեքներն ու նպատակները: Խելոք մարդն համարվեց նա, ով կարողանում է հասնել իր բոլոր նպատակներին: Իսկ այդ նպատակները պիտի կապված լինեն «լավ ապրելու» գաղափարի հետ:

Դրանից հետո ձևավորվեց իսկական անկեղծ հանրային նպատակը. «ձգտել մաքսիմալ կոմֆորտ և լավ կյանքի» հաստատմանը: Հենց դա էլ դարձավ մեր հանրության իրական ազգային գաղափարը: Իհարկե, կողքից խոսում էին «ազգի միասնության», «Ղարաբաղի անկախության», «Հայաստանի բարգավաճման» և այլ գեղեցիկ նպատակների մասին, սակայն բոլորն էլ հասկանում էին, որ դրանք ձևական խոսքեր են, իսկ գլխավորը, «լավ ապրելու» գաղափարն էր:

1990-ականներին, հայ ժողովուրդը թե՛ Հայաստանում, և թե՛ Արցախում լավ չեր ապրում, որի պատճառով էլ նա հաղթեց պատերազմում: Քանզի արցախցին պաշտպանում էր իր տունը, իր ընտանիքը, իսկ հայաստանցին 88-ի արժեքներով տոգորված դեռ հավատում էր, որ առանց իրական ազգային նպատակների հասնելուն՝ քաղաքացին լավ չի կարող ապրել:

Այդ հաղթանակից հետո հայ հանրության մեջ մտավ արդեն նոր նպատակ և արժեքներ, այն է ձևավորել մաքսիմալ կոմֆորտ և բարգավաճ հանրություն: 2000-ականներին մեզ հաջողվեց հասնել այդ նպատակին, ինչը դրական էր, սակայն դրա հետ մեկտեղ մենք կորցրեցինք մեր հին արժեքները: Ուշադրություն դարձնենք այն հանգամանքի վրա, որ ներքին կյանքում բոլորի նպատակը հենց այդ «հանդարտ կոմֆորտ կյանքի ապահովման» կյանքի կոչումն էր դարձել: Եվ դրան էին ձգտում թե՛ իշխանության, և թե՛ ընդդիմության ներկայացուցիչները:

Եվ զարմանալի չէր, որ ընդդիմությանը չէր հաջողվում հասնել հաջողության հենց դրա պատճառով:

Հիշենք, 1990-ականների, հետո 2000-ականների ընդդիմության պահվածքը, և ամեն ինչ պարզ է դառնում:

2018-ին ընդդիմությունը հաջողության հասավ միայն այն բանից հետո, երբ փոխեց իր գործելաոճը:

Բայց դրա հետ մեկտեղ 2018-ին եկած մարդիկ ոչ միայն չփոխեցին նախկին կոմֆորտում ապրելու բարքերը, այլ ճիշտ հակառակը, Սասուն Միքայելյանի շուրթերով հռչակեցին, թե «...2018-ի նպատակները ավելի բարձր եին քան 88-ի նպատակները...»։ 

Սասունի այս խոսքը, կարծես բացահայտեց հայ հանրության իրական արժեքները:

Այն է՝ հայերի համար կարևորը «Սերգո ջանի կոմֆորտ կյանքը ապահովելն է, այլ ոչ թե կեղծ ազգային երազանքներով ապրելը»:

Ընդվորում, իրականում այդպես էին մտածում մեր հանրության և վերնախավի 90 տոկոսը: Պարզապես քչերն էին ուզում խոստովանել դա:

Հայաստանում թե՛ այսօր, և թե՛ նախկինում չեն եղել կամ գրեթե չեն եղել իրական արժեքներով ապրող մարդիկ:

Մարդը Ռուսաստանին քննադատում է, որոհետև դրա համար իրեն փող են տալիս դրսի ֆոնդերից: Մարդը, իբր պայքարում է մարդու իրավունքների համար, որովհետև դրա համար վճարվում է: Հակառակ դեպքում նրանք երբեք չէին զբաղվի դրանով: Այսօր մարդ կա, որ նախկինում, իբր «պայքարում էր» համաշխարհային պանթուրքիզմի դեմ, գովերգում էր Ռուսաստանին, զզվելի ձևով քծնում Մոսկվային, հայտնի ռազմահայրենասիրական կուսակցության անդամ էր, այսօր, այդ նույն մարդը այդ կուսակցությանը համարում է թալանչի, Ռուսաստանին համարում է թշնամի և փաստացի աշխատում է նույն պանթուրքիզմի նպատակները կյանքի կոչելու համար:

Բայց դրա հետ մեկտեղ նա այսօր ապրում է մեր կողքին, որպես մեզ հավասար քաղաքացի, և բոլորի համար նրա պահվածքը, առնվազն հասկանալի է և ոչ դատապարտելի: Չէ որ մենք արդեն ընդունել էինք այն թեզը, թե չեն կարող լինել հավերժ բարեկամներ և հավերժ թշնամիներ: Ոչ ոք չի հայտարարել, որ դա անբարո գաղափար է և պահվածք: Ավելին, դա համարվել է բանականության ցուցանիշ: Եվ եթե այդպես է, ապա ինչու՞ պիտի մեղադրվեն վերը նշված գործիչները:

Այն, որ երկիրը պիտի ունենա բացառապես ազգային շահեր և երբեմն այդ շահերի համակարգում կարող են փոփոխվել դաշնակիցները, դա ճիշտ է: Բայց այդ թեզը դարձնել կուռք և քարոզել դա, որպես իմպերատիվ արժեք, նշանակում է հանրությանը տալ այն գաղափարը, որ կյանքում չեն կարող լինել կայուն արժեքներ, քանզի դրանք փոփոխական բնույթ են կրում:

Արդյունքում, 2000-ականներին, որոշ հայտնի գործիչներ իրենց ընդդիմադիր կեցվածքը համարեցին, որ կարող են փոխել, չէ որ հավերժ դաշնակիցներ և հավերժ բարեկամներ չեն լինում: Մենք էլ մեր հերթին նրանց սկսեցինք փնովել, քանզի մեզ դա շահավետ էր ընթացիկ պահին:

Այսինքն հանրությունն իր վերնախավից ստացել է հետևյալ մեսիջը՝ ամեն ինչ փոփոխական է և դա դատապարտելի չէ:

Եթե այդպես է, ապա հանրության միակ նպատակը դառնում է «Սերգոյի նման լավ ապրելու» գաղափարը:

Այդ միտումը կար թե 2000-ականներին, թե այսօր:

Իսկ եթե այդպես է, ապա ադրբեջանցիները Արցախում ապրող սերգոներին կարող են առաջարկել ավելի կոմֆորտ կյանք, քան նրանք լինեն Ադրբեջանից անկախ վիճակում:

Ներկայիս Հայաստանի իշխանությունը համաձայն է ադրբեջանցիների այս դիրքորոշման հետ, սակայն մերժում է, որ այդ դրույթը տարածվի, օրինակ Գորիսում, Գեղարքունիկում և Երևանում ապրող սերգոների վրա:

Սակայն, ինչպես ասում են մասնակի հղի չեն լինում:

Եթե ճիշտ են ադրբեջանցիներն Արցախի սերգոների մասով, ապա ինչու՞ նրանք ճիշտ չեն, օրինակ Գորիսում, կամ Երևանում ապրող սերգոների համար:

Մանավանդ, նավթադոլարներով հարուստ Ադրբեջանը կարող է դրա համար հիմնավոր ապացույցներ բերել:

Ավելին, այդ գաղափարի կյանքի կոչման դեպքում, կարող է պարզվել, որ Հայաստանն էլ, որպես անկախ պետություն կարող է և չլինել, եթե նույն սերգոյի համար ավելի կոմֆորտ պայմաններ առաջարկեն, օրինակ թուրքակական տիրապետության տակ, կամ եթե Հայաստանը միանա Ռուսաստան-Բելառուս միութենական դաշինքին:

Եթե այդ արժեհամակարգի կենտրոնում սերգոյի լավ ապրելու գաղափարն է, ապա վերը նշվածը կարող է և կյանքի կոչվել:

Իսկ եթե այդ թեզը չի ընդունվում մեր հանրության մեծ մասի կողմից, ապա Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը պետք է, որ մազից կախված լիներ, սակայն այդպես չէ, քանզի նույն այդ կոմֆորտի և «լավ ապրելու» գաղափարի կողմնակից են նաև ներկայիս իշխանությանն այլընտրանք համարվող բոլոր տեսակի ընդդիմության ներկայացուցիչները: Հակառակ դեպքում, Փաշինյանն վաղուց իշխանության մեջ չէր լինի: Եթե «պայքարը» դառնում է բուտաֆորիկ երևույթ, ապա ինչ կապ ունի թե այդ «պայքարի» թիրախը ո՞վ է՝ Ռուսաստանը, Ադրբեջանը, Թուրքիան, թե՛ Փաշինյանի իշխանությունը:

Մեծ հաշվով այս ամենը տեսանելի է արդեն հանրության մեծ մասի համար:

Ավելին, հանրության այդ մեծամասնությունը դեմ չէ դրան, բայց քանի որ այդ մեծամասնության մեծ մասը, հասկանալի պատճառով, զրկված է կոմֆորտ կյանքի ապրուստից, իր համար խորթ է համարում, թե Փաշինյանին, ում համարում է խաբեբա, թե ընդդիմությանը, ում համարում է «իրենց կյանքով չապրող մարդկանց վերնախավ», որոնց նպատակները կապ չունեն իրենց հետ:

Միգուցե նաև այդ հանրության մեծամաասնությունը սխալվում է, այդպես մտածելով, բայց դա իրողություն է:

Իսկ Լաչինի միջանցքը ադրբեջանցիների կողմից շրջափակումը վերջնականապես բացահայտեց վերը նշված բոլոր իրողությունները, և առավել տեսանելի դարձրեց այս ամենը:

Սա է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան