Ինչո՞վ են տարբերվում ադրբեջանցի լրագրողները հայ կոլեգաներից

Ըստ տպավորության, առաջին տարբերությունը այն է, որ հայ լրագրողներն ավելի ազատ տիրույթում են գործում, քան` իրենց ադրբեջանցի կոլեգաները: Եվ այստեղ կա ճշմարտության  մաս, քանզի ավանդաբար հաշվի առնելով տեղական ավանդույթները, հայ, վրացի, ռուս լրագրողները ավելի կոնֆորտ վիճակում են աշխատում, քան` իրենց կոլեգաները Ադրբեջանից, Ղազախստանից կամ Ուզբեկստանից: Թուրքմենիայի մասին խոսք անգամ չկա, քանզի այդ երկրում չկան ազատ լրագրողներ` որպես այդպիսին: Սակայն, կոնկրետ Հայաստանի և Ադրբեջանի լրագրողներին համեմատելիս պետք է նշենք, որ ժամանակի ընթացքում այդ տարբերությունները սկսում են կրճատվել, քանզի Հայաստանը սկսում է ավելի շատ նմանվել Ադրբեջանին, իսկ Ադրբեջանն էլ` մրցակցության մեջ գտնվելով Հայաստանի հետ` փորձում է բարելավել իր վիճակը: Եվ այսօր հայ և ադրբեջանցի լրագրողների տարբերությունը շատ մեծ չէ:

Դատեք ինքներդ: Ֆորմալ տեսանկյունից ազատ լրատվամիջոցներ գործում են և Հայաստանում, և Ադրբեջանում: Սակայն երկու երկրներում էլ այդ լրատվամիջոցների ազատությունն ավարտվում է այնտեղ, որտեղ անհրաժեշտ է լինում գործող իշխանություններին: Գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում լրատվամիջոցների կառավարումն իրականացվում է մեկ կենտրոնից: Քանզի այդ լրատվամիջոցները անկախ գոյատևելու որևէ շանս չունեն, քանզի Հայաստանում չկա ազատ, լիբերալ մրցակցային տնտեսություն, իսկ երկրի գովազդային շուկայի 90 տոկոսը գտնվում է կոնկրետ իշխանության վերահսկողության տակ: Եվ հենց դրա միջոցով էլ Հայաստանի իշխանությունները հեշտությամբ վերահսկում և կառավարում են արտաքուստ ազատ, "անկախ" լրատվամիջոցները: 

Նույն վիճակում է Ադրբեջանը: Այնտեղ էլ գովազդային շուկան, նույնպես, գտնվում է մեկ կենտրոնի ձեռքում: Տարբերությունը պատվերների բովանդակության և ձևի մեջ է: Ադրբեջանում պահանջում են, որ լրատվամիջոցներն ուղղակիորեն չքննադատեն Իլհամ Ալիևին և իր  ընտանիքին, իսկ որոշ լրատվամիջոցներ էլ պարտավոր են գովաբանել ազգային առաջնորդին:

Հայաստանում պատվերի բովանդակությունը բոլորովին այլ է: Այստեղ չեն պահանջում երկրի ղեկավարին գովաբանել: Այստեղ պահանջը մեկն է. լրատվամիջոցները կարող են գործել ազատ, սակայն պետք է ավելի շատ քննադատության ուշադրության թիրախում պահեն գործող իշխանության հակառակորդներին: Եվ այսօրվա լրատվամիջոցները հենց այդպես էլ աշխատում են: Վերջին 9 տարվա ընթացքում նրանց քննադատության թիրախը փոխվել է` պատվերի հետ միասին: Սկզբից քննադատում էին Ռոբերտ Քոչարյանին, հետո` Լևոն Տեր - Պետրոսյանին, հետո անցան Գագիկ Ծառուկյանին, իսկ այսօր` գլխավոր պատվերի թիրախում Կարեն Կարապետյանն է,- վարչապետը: Ընդ որում, այդ մասին բոլորը գիտեն պետական վերնախավում, ավելին, լրատվամիջոցների քննադատությամբ կարելի է հասկանալ, թե տվյալ պահին ով է ավելի շատ գրգռում իշխանությանը:

Ադրբեջանում հայաստանյան այս փուլն արդեն վաղուց անցել է: Ադրբեջանում այլևս գոյություն չունի կազմակերպված լուրջ ընդդիմություն, և` իշխանության մեջ քիչ թե շատ վտանգավոր գործիչներ, որոնք կարող են մրցակցել Իլհամ Ալիևի հետ: Այդ իսկ պատճառով էլ Ադրբեջանի լրատվամիջոցների անկախ լինելու քողը արդեն այդքան էլ անհրաժեշտ չէ: Եվ դրա համար էլ Ադրբեջանի իշխանությունները արդեն անթաքույց ցույց են տալիս, որ բոլոր այդ լրատվամիջոցներն իրենց ազդեցության տակ են գտնվում և որպես առաջին քայլ Իլհամ Ալիևը որոշում է կայացրել Ադրբեջանի գրեթե բոլոր լրագրողների համար անվճար բնակարաններ տրամադրել: Արդեն ավելի քան 400 բնակարան իշխանությունը նվիրել է իր տակ աշխատող լրագրողներին, և հայտարարվել է, որ հետագայում էլ ոչ մի լրագրող այդ երկրում սոցիալապես վատ չպետք է  ապրի: Սա Ադրբեջանի իշխանությունների յուրօրինակ վարձատրությունն է իր տակ աշխատող ադրբեջանցի լրագրողներին:

Իսկ թե երբ է  Բաղրամյան 26-ը բաժանելու անվճար բնակարաններ Հայաստանում գործող անկախ լրատվամիջոցների լրագրողներին, կարծում ենք, որ ժամանակի խնդիր է, քանզի անարդար է, որ այդ լրատվամիջոցների խմբագիրները յուղոտ պատառ են պոկում իշխանությունների ձեռքից, իսկ նրանց տակ աշխատող լրագրողներին հասնում են փշրանքները: Սակայն այնուամենայնիվ, մի հարցում Ադրբեջանն առաջ անցավ Հայաստանից,  որի մասին կխոսենք հաջորդիվ: 

Արտակ Հակոբյան