Որոնք են Հայաստանի համար այն մտահոգիչ կետերը, որոնք առկա են ռուս-ադրբեջանական վերջերս կնքված հռչակագրում

Ադրբեջանի ու Ռուսաստանի կողմից երեկ կնքված դաշնակցային համագործակցության մասին հռչակագրում, որը բաղկացած է 43 կետից, կան դրույթներ, որոնք մտահոգիչ են Հայաստանի համար: Օրինակ, այդ հռչակագրի 11-րդ կետի համաձայն, Ռուսաստանի Դաշնությունը և Ադրբեջանի Հանրապետությունը «վճռականորեն ճնշում են իրենց տարածքներում կազմակերպությունների և անձանց գործունեությունը, որոնք ուղղված են մյուս Կողմի պետական ​​ինքնիշխանության, անկախության և տարածքային ամբողջականության դեմ»:

Այս դրույթի համաձայն, Ադրբեջանը, օրինակ, կարող է պահանջել Մոսկվայից  կազմալուծել ներկայիս Արցախի պետական կառավարման մարմինները, քանզի այդ կառույցները խաթարում են Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը:

Ի՞նչ է հետևելու այս հռչակագրից հետո Արցախի համար, այսօր դժվար է կանխագուշակել, մանավանդ որ Երևանի կշիռն ու հեղինակությունը տարածաշրջանում փոփոխվել է գրեթե 180 աստիճանով:

Հռչակագրի 13-րդ կետի համաձայն «Կողմերը կխորացնեն փոխգործակցությունը Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի միջև՝ ներառյալ համատեղ օպերատիվ և մարտական ​​ պատրաստության միջոցառումների անցկացումը, ինչպես նաև երկկողմ ռազմական համագործակցության այլ ոլորտների զարգացումը»:

Այս կետով, փաստացի, Ռուսաստանը Հայաստանի և Ադրբեջանի բանակի հանդեպ ունենալու է զարգացման գրեթե հավասար պարտականություն: Իսկ եթե դրան ավելացնենք այն հանգամանքը, որ Ադրբեջանը այս հարցում համագործակցում է նաև Թուրքիայի հետ, ապա կարող ենք արձանագրել, որ Բաքուն կունենա ավելի մեծ առավելություն Մոսկվայի հետ համագործակցությունից, քան Երևանը, շատ հասկանալի պատճառներով:

Հռչակագրի 14 և 15 կետերը ուղղակի նշում են, որ ռուս-ադրբեջանական համագործակցությունը ռազմական ոլորտում նոր մակարդակի վրա է լինելու: Մասնավորապես, նշվում է, որ «Կողմերը, հաշվի առնելով ռազմատեխնիկական համագործակցության բարձր մակարդակը, փոխգործակցում են ժամանակակից սպառազինությամբ և ռազմական տեխնիկայով հագեցվածության, ինչպես նաև փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող այս ոլորտում այլ ոլորտներում»:

Բացի այդ, նշվում է, որ  «Կողմերը կակտիվացնեն ջանքերը սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի պահպանման, վերանորոգման, արդիականացման սպասարկման կենտրոններ ստեղծելու, ինչպես նաև տարբեր տեսակի ռազմական արտադրանքի համատեղ արտադրություն կազմակերպելու ուղղությամբ»:

Եթե հաշվի առնենք, որ Մոսկվան մրցակցության մեջ է լինելու Անկարայի հետ այս հարցում, ապա նա ստիպված կլինի  կյանքի կոչելու այս վերը նշված ծրագիրը, որպեսզի դա իր տեղը չիրականացնի Թուրքիան:

Հռչակագրի 17-րդ կետում նշվում է բառացիորեն հետևյալ դրույթը. «Կողմերը ձեռնպահ են մնում միմյանց դեմ ուղղված ցանկացած գործողությունից, ներառյալ երրորդ պետությունների միջոցով իրականացվող գործողությունները»:

Այսինքն, Հայաստանի կողմից ցանկացած անհամաձայնություն Ադրբեջանի հետ կարող է պատճառ դառնալ, որ Բաքուն հղում անելով այս դրույթին, պահանջի Մոսկվայից սանձել Երևանին:

Հռչակագրի 18-րդ կետում կրկին դրույթ կա. «...պայքարել էքստրեմիզմի և անջատողականության դեմ...»: Հասկանալի պատճառով, այս դրույթն նույնպես կարող է կիռարվել Արցախի դեմ:

Այն, որ Ռուսաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները դառնում են «դաշնակցային» բնույթի ցույց է տալիս, որ Մոսկվան որոշել է էապես փոփոխել իր հայեցակարգային պատկերացումները մեր տարածաշրջանում գործող խաղացողների մասին: Եթե նախկինում  Երևանն էր Մոսկվայի «ռազմավարական դաշնակիցը», ապա այսօր Հայաստանի կարգավիճակը իջել է մեկ աստիճանով և բարձրացել է Ադրբեջանի կշիռն ու նշանակությունը Մոսկվայի համար: Այդ իսկ պատճառով էլ Մոսկվան որոշում է կայացրել կյանքի կոչել այդ փոփոխություններն ի շահ իրեն, որպեսզի դրանից չօգտվեն մյուս խոշոր խաղացողները և առաջին հերթին Թուրքիան:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան