Ինչու՞ ընդիմությունը ՀՀ նախագահի ընտրությունների համար սեփական թեքնածու չառաջադրեց

Այսօր հանրության մեջ գլխավոր քննարկվող թեմաներից դարձավ նաև հարցադրումը՝ ինչու՞ ընդդիմությունը որոշեց չառաջադրել իր թեկնածուին սպասվելիք ՀՀ նախագահի ընտրություններին:

Շատերը ընդդիմության նման որոշումը գնահատեցին  որպես «անգործության» դրսևորում: Նման տեսակետ ունեցողների կարծիքով նույնիսկ եթե ընդդիմությունը պարտվեր այդ ընտրություններում, ինչը կանխատեսելի կլիներ, քանի որ ԱԺ-ում մեծամասնությունը գտնվում է Փաշինյանի վերահսկողության տակ, միևնույն է, այդ քայլով, իբր, ցույց կտրվեր, որ ընդդիմությունը  պարտվեց, սակայն ձեռք բերեց, այսպես կոչված, բարոյական հաղթանակ: Նախ ինչու պիտի համարվեր, որ ընդդիմությունը ձեռք է բերում բարոյական հաղթանակ, այդքան էլ հասկանալի չէ:

Իսկ եթե այդպիսի խնդիր էլ չէր դրվում, ապա անհասկանալի կլիներ, թե ինչու է ընդդիմությունը ցանկանում հերթական անգամ պարտվել իշխանությանը:

Այսպիսով հանրության այն մասը, ով կուզեր, որ ընդդիմությունը թեկնածու առաջադրեր, միևնույն է համոզված էր, որ իշխանությունն իր թեկնածուին նշանակելու էր ՀՀ նախագահի պաշտոնում, և միակ սփոփանքը լինելու էր այն, որ ընդդիմությունը ստանալու էր, իբր, բարոյական հաղթանակի զգացում:

Այդպես մտածող մարդկանց մոտ ավելի շատ գործում է հայկական հին կարծրատիպն այն մասին, որ «ճիշտ է մենք պարտվեցինք, բայց ձեռք բերեցինք բարոյական հաղթանակ»:

Այդ «բարոյական հաղթանակի» թեզը հիմնականում պոպուլյար է պարտվող ժողովուրդների մոտ: Իսկ հայ ժողովուրդը, իր պարտությունների պատմության մեջ, ցավոք սրտի, ինչպես հայտնի է, հարուստ փորձ ունի: Այդ իսկ պատճառով էլ, հատկապես մեր հանրության մեջ, նման մոտեցումը շատ պոպուլյար է:

Ավելին, նման պատկերացումներով ապրող զանգվածները, երբեք չեն կարող հասնել իրական հաղթանակների, քանզի մշտապես ցանկանալու են ապրել պատրանքների մեջ: Իսկ պատրանքներով ապրող ոչ մի ժողովուրդ, քաղաքական ուժ, պետություն պատմության մեջ հաջողության չի հասել, եթե չասենք հակառակը:

Վերադառնալով կոնկրետ ՀՀ նախագահի ընտրության խնդրին՝ փորձենք դիտարկել ավելի մանրամասն:

Ինչպես հայտնի է, ներկայիս Սահմանադրությամբ ՀՀ նախագահի պաշտոնը ավելի շատ արարողակարգային բնույթ ունի իր սահմանափակ լիազորություններով: Բայց նույնիսկ այդ պարագայում, ընդդիմությունը ոչ մի շանս չուներ  այդ արարողակարգային պաշտոնում իր թեկնածուին անցկացնել: ԱԺ-ի Փաշինյանի ուսապարկային մեծամասնությունը միևնույն է իր թեկնածուին էր նշանակելու, որպեսզի Փաշինյանի բնորոշմամբ՝ «...ՀՀ նախագահի և  իշխանության մյուս ճյուղերի միջև ներդաշնակ հարաբերությունները չխաթարվեն...»:

Այդ իսկ պատճառով էլ Փաշինյանի թիմը առաջ է քաշել որպես ՀՀ նախագահի թեկնածու մի անձնավորության, ով արդեն երկու տարուց ավել է գտնվում էր իրենց «գրպանում»:

Իսկ հիմա հասկանանք, թե ինչ կշահեր ընդդիմությունը, եթե առաջ քաշեր իր թեկնածուին: Գրեթե ոչինչ,  եթե չասենք հակառակը: Պարզապես մի քանի օր անց հանրությունն իր համար կարձանագրեր, որ ընդդիմությունը հերթական պարտությունը կրեց Փաշինյանի թիմից:

Կուժեղացնե՞ր արդյոք այս քայլը ընդդիմության դիրքերը, իհարկե ոչ:

Բայց  կփաստվեր և արդարացիորեն,  որ ընդդիմությունը իշխանության դեմ պայքարում է, այսպես կոչված, «օլիմպիական սկզբունքով»: Այսինքն, ընդդիմության նպատակը կլիներ ոչ թե հաղթելը, այլ իշխանության միջոցառումներին մասնակցելը:

ԱԺ հանձնաժողովների նախագահների և ԱԺ փոխնախագահի ընտրությանը մասնակցելը ճիշտ որոշում էր, քանի որ այս տեղերը օրենսդրորեն պատկանում էին ընդդիմությանը, և իշխանությունը չուներ որևէ լծակ զբաղեցնելու ընդդիմության տեղերը:

Հանրության իրական դժգոհությունն ընդդիմությունից ոչ թե ՀՀ նախագահի ընտրություններին չմասնակցելու պատճառով է, այլ ընդդիմության ընդհանուր պասիվության պահվածքի պատճառով է, որ չի առաջարկում պայքարի մի այնպիսի օրակարգ և ճանապարհային քարտեզ, որտեղ կնշմարվեր հաղթանակի ուրվականը:

Եվ այս հարցում, հանրության դժգոհությունն ունի  իրական հիմքեր, քանզի Հայաստանը Փաշինյանի իշխանության գործողության արդյունքում երկիրը դրել է պետականության փլուզման ազատ անկման մեջ, քանդվում  են  գրեթե բոլոր, նախկինում քիչ թե շատ գործող պետական ինստիտուտները:  Այդ իսկ պատճառով  հանրությունն իրեն զգում է անպաշտպան բոլոր տեսանկյուններից: Եվ երբ այս պայմաններում ընդդիմությունը չի առաջարկում ոչ մի իրական քաղաքական կոնտենտ, գործողության օրակարգ, որի միջոցով հնարավոր կլիներ կանխել այս գործընթացը, հանրության մեջ օբյեկտիվորեն առաջանում է դժգոհություն նաև ընդդիմությունից:

Իսկ ինչու՞ է առաջացել այս իրավիճակը, և ինչքան կտևի այս անորոշ ժամանակաշրջանը, արդեն խոսակցության մեկ այլ թեմա է, որին էլ կանրադառնանք մեր հաջորդ վերլուծություններում:

Արտակ Հակոբյան