Ինչո՞ւ Ռուսաստանը և Արևմուտքը չեն արձագանքում Փաշինյանի խնդրանքներին

Փաշինյանը հայ-ադրբեջանական սահմանին տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները որակեց պաշտոնական Բաքվի կողմից ագրեսիա և դրանք գնահատեց որպես սադրանք, իսկ միջազգային հիմնական խաղացողներին անուղղակի մեղադրեց Ադրբեջանի գործողությունները բացահայտորեն չդատապարտելու մեջ։

Փաստորեն, Փաշինյանը խոստովանեց, որ մենակ է մնացել Ադրբեջանի այս սողացող ագրեսիայի դեմ։ Հիշեցնենք, որ նախկին իշխանությունների օրոք, երբ ՀԱՊԿ այն ժամանակվա ղեկավար Նիկոլ Բորդյուժան փաստացի վերջնագրերով էր խոսում Ադրբեջանի հետ, երբ Ադրբեջանի կողմիզ թեթև կրակոցներ էին լինում ու դա բավարար էր: Բաքուն այն ժամանակ այսքան լկտի չէր, որքան այսօր։ Նիկոլ Փաշինյանի «նոր Հայաստանում» իրավիճակը բոլորովին այլ է. Հայաստանն այսօր, ըստ էության, չունի ոչ միայն ռազմավարական դաշնակից, այլեւ բարեկամ երկրներ։

Ուշադրություն դարձնենք նաև այն փաստին, որ Ռուսաստանի Դաշնության և Եվրոպայի ու ԱՄՆ-ի հայտարարությունների հռետորաբանությունը չի տարբերվում միմյանցից։ Երեք խաղացողներն էլ կոչ են անում և՛ Հայաստանին, և՛ Ադրբեջանին զսպվածություն ցուցաբերել, և երեքն էլ կոչ են անում շարունակել սահմանազատման և սահմանազատման գործընթացները։

Փաստորեն, եթե համառոտ նկարագրեք 3 կողմերի դիրքորոշումը, ապա երեք կողմերն էլ չեն համարում, որ Ադրբեջանը ագրեսիա է սկսել Հայաստանի դեմ։ Երեքն էլ կարծում են, որ կա սահմանային հակամարտություն, որը պետք է լուծվի խաղաղ ճանապարհով։ Սա, ըստ էության, նշանակում է, որ Հայաստանը միայնակ պետք է լուծի իր խնդիրները Ադրբեջանի հետ։ Եվ նա չպետք է հուսա, որ որևէ մեկը հրապարակավ կգնահատի Ադրբեջանի գործողությունները որպես ագրեսիա Հայաստանի դեմ։

Փաստն այն է, որ վերջին պատերազմից հետո Հայաստանը կորցրեց իր լոկալ, աշխարհաքաղաքական նշանակությունը, իսկ Ադրբեջանը պատերազմից հետո ստացավ դիրքային առավելություն։ Տվյալ դեպքում նույն Ռուսաստանը, որը հանդես է գալիս միջնորդական առաքելությամբ, չունի հաղթանակած Ադրբեջանի դեմ պայքարում թույլ Հայաստանին միակողմանի աջակցելու օգուտ։ Ավելին, այս հարցում կա երրորդ կողմ՝ Թուրքիան, որը բացահայտորեն աջակցում է Ադրբեջանին և հայտարարում է, որ հակամարտության մեջ է մտնելու այն երկրի հետ, որը պատերազմ կսկսի Ադրբեջանի դեմ։ Սա նշանակում է մեկ պարզ ճշմարտություն՝ Ադրբեջանի հետ փչացած հարաբերությունների գինը Ռուսաստանի համար կտրուկ թանկացել է։ Միաժամանակ ընկավ պարտված Հայաստանին աջակցելու արժեքը։ Այս պարագայում Ռուսաստանին այլ ելք չի մնում, քան խաղաղության կոչով զսպել Ադրբեջանի հավակնությունները։

Ինչ վերաբերում է Արեւմուտքին, ապա խնդիրն ավելի բարդ է։ Ինչու՞ պետք է Արևմուտքը բացահայտորեն աջակցի Հայաստանին Ադրբեջանի դեմ՝ ավելի փչացնելով իր հարաբերությունները Թուրքիայի հետ, մանավանդ որ Արևմուտքը գործնական օգուտ չունի փոքր Հայաստանից, մինչդեռ Թուրքիայի հետ, որի հետ հարաբերություններն արդեն փչացած են, Հայաստանին աջակցությունը կարող է «կարմիր գիծ» դառնալ Թուրքիայի հարաբերություններում Արեւմուտքի հետ։

Էլ չենք խոսում այն ​​մասին, որ Արեւմուտքը չունի աշխարհագրական բարդ դիրքում գտնվող Հայաստանին աջակցելու գործնական մեխանիզմներ։

Այս օբյեկտիվ պատճառներից բացի կան նաև սուբյեկտիվ պատճառներ՝ ո՛չ Ռուսաստանում, ո՛չ Արևմուտքում չեն կարող ամբողջությամբ բացահայտել Փաշինյանի իրական քաղաքական իդենտիֆիկացիան։

Մոսկվայում նրան դիտում են որպես թաքնված արեւմտամետ, իսկ Արեւմուտքում Փաշինյանին համարում են Մոսկվայի կամակատար դարձած գործիչ։

Ըստ էության, կարելի է ասել, որ Փաշինյանի կոմպլիմենտար քաղաքականությունն այսօր փլուզվել է։ Քանի որ նա չհասկացավ, թե ինչպես կարելի է հավասարակշռված քաղաքականություն վարել, որի արդյունքում մեր տարածաշրջանում Արեւմուտքի ու Ռուսաստանի շահերը ոչ թե բախվեն, այլ լինեն հավասարակշռված։ Այսինքն՝ նա չկարողացավ անել այն, ինչ արեցին նախորդ իշխանություններն ու հատկապես Ռոբերտ Քոչարյանը։

Այս բոլոր գործոնները հաշվի առնելով՝ կարելի է արձանագրել, որ փաստորեն Հայաստանն այսօր լիովին միայնակ մնաց Ադրբեջանի դեմ։ Եվ հենց այս իրականությունն է, որ պետք է հաշվարկել որպես ելակետ, այլ դեպքում կունենանք նոր կորուստներ թե՛ տարածքային, թե՛ մարդկային։

Արտակ Հակոբյան

Սա՛ է իրականությունը: