Այսօր Հաղթանակի օրն է՝ եռատոնը

Մայիսի 9-ը հայ ժողովուրդի համար եռատոն է. Հաղթանակի օր Հայրենական մեծ պատերազմում, Շուշիի ազատագրումը և Արցախի բանակի ստեղծումը:

Մայիսի 9–ը 1941-1945թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի տարեդարձի օրն է: Այս պատերազմում Խորհրդային Միության բազմազգ ժողովուրդը և նրա Զինված ուժերը պաշտպանեցին իրենց Հայրենիքի ազատությունն ու անկախությանը՝ աշխարհի բազմաթիվ երկրների զերծ պահելով ֆաշիստական ստրկացումից:

Այդ պատերազմին մասնակցել են նաև շուրջ 500 հազ. հայ զինվոր և սպա։ Ողջ աշխարհին հայտնի դարձան հրամանատարներ Հովհաննես Բաղրամյանի, Համազասպ Բաբաջանյանի, Արմենակ Խամփերյանցի, Հովհաննես Իսակովի, Նելսոն Ստեփանյանի և շատ ու շատ ուրիշների ազգանունները։

25 տարի առաջ Արցախի Պաշտպանության բանակը և կամավորական ջոկատներն ազատագրեցին Շուշին։ Հայաստանում ու Արցախում մայիսի 9-ը նշվում է որպես Շուշիի ազատագրման և ԱՀ  Պաշտպանության բանակի ստեղծման օր։

Շուշին այդ օրերին վերածվել էր Ստեփանակերտը հրետակոծող թիվ մեկ կրակակետի: 1991թ. նոյեմբերից մինչև 1992թ. մայիսի սկիզբը Շուշիից, Ջանհասանից, Քյոսալարից, Ղայբալուից Ստեփանակերտի վրա արձակվել է շուրջ 4740 արկ, որոնցից մոտ 3 հազարը «Գրադ» կայանքներից: Այդ հրետակոծությունների հետևանքով զոհվել է 111 և վիրավորվել 332 խաղաղ բնակիչ, ավերվել 370 բնակելի տուն և շինություն:

Ինքնապաշտպանության ուժերի` 1991թ. վերջի և 1992թ. սկզբի հաջող գործողությունները, մի շարք կրակակետերի ճնշումը, Իվանյանի (Խոջալու) ազատագրումը (25-26 փետրվարի 1992թ.) և օդանավակայանի բացումը ստեղծեցին տնտեսական, ռազմական և բարոյահոգեբանական բոլոր նախադրյալները Շուշիի ազատագրումը նախապատրաստելու համար:

Շուշիի ազատագրման ռազմական գործողությունն անցկացվել է 1992թ. մայիսի 8-9-ին: Ռազմական գործողության ելքը կանխորոշվել էր արդեն իսկ մայիսի 8-ին, երբ գլխավոր հարավային ուղղության՝ Լաչինի և մյուս երեք ուղղությունների ստորաբաժանումները նպաստավոր բնագծեր էին գրավել Շուշիի մատույցներում: Մայիսի 8-ի երեկոյան տրված դադարը հակառակորդին հնարավորություն է ընձեռել հատկացված միջանցքով հեռանալ բերդաքաղաքից: Մայիսի 9-ին արդեն Շուշին ազատագրված էր:

Շուշիի ազատագրման մարտերում հայկական կողմն ունեցել է 57 զոհ, թշնամին՝ 250-300 սպանված, 600-700 վիրավոր, 13 գերի: