Թուրքական «անտեսանելի ձեռքը» Բեռլինում Բայրամովի և Միրզոյանի բանակցություններում (տեսանյութ) Փաշինյանը մոտեցնում է հերթական պատերազմը. Կարեն Իգիթյան (տեսանյութ) Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության ներկայացուցիչները Նոր Նորքում են, որտեղ բնակիչները բողոքում են իրենց տները քանդելու որոշման դեմ․ ուղիղ
1
Մարուքյանը Փաշինյանից նորից հրաժարվեց Միրզոյանն ու Բայրամովը Թուրքիա են մեկնում ֆորումի՞, թե՞ «հաշվետվության» Թո՛ղ հրապարակի Սերժ Սարգսյանի գեթ մեկ այդպիսի նամակ, եթե կարող է. ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակ Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարները փոխադարձ համաձայնության են եկել շարունակել բանակցությունները բաց հարցերի շուրջ Նիկոլը ձեզ զրկելու է գոյության շանսից. Հրանտ Բագրատյանը՝ ՌԴ հետ առճակատման հետևանքների մասին (տեսանյութ) Բեռլինում մեկնարկել է Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների բանակցությունների 2-րդ փուլը Ինչու՞ Փաշինյանի թիմը որոշեց փչացնել դատավոր Դավիթ Բալայանին Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը քանդում հայերի տները (լուսանկարներ) Լարված իրավիճակ․ Լվովյան փողոցում ծառերի սպանդ են իրականացնում․ ավագանու անդամ Գուրգեն Արսենյանին պատկանող տարածքում պայթուցիկ տեղադրողը ՔՊ-ական պատգամավորի ընտանիքի անդա՞մ կամ բարեկա՞մ է . «Ժողովուրդ» Պատերազմ Արցախում
Մարուքյանը Փաշինյանից նորից հրաժարվեց Միրզոյանն ու Բայրամովը Թուրքիա են մեկնում ֆորումի՞, թե՞ «հաշվետվության» Փաշինյանի զրո լեգիտիմությունն ու ՀԱՊԿ-ը. «Կարճ ասած» (տեսանյութ) Թո՛ղ հրապարակի Սերժ Սարգսյանի գեթ մեկ այդպիսի նամակ, եթե կարող է. ՀՀ երրորդ նախագահի գրասենյակ Թուրքական «անտեսանելի ձեռքը» Բեռլինում Բայրամովի և Միրզոյանի բանակցություններում (տեսանյութ) Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարները փոխադարձ համաձայնության են եկել շարունակել բանակցությունները բաց հարցերի շուրջ Նիկոլը ձեզ զրկելու է գոյության շանսից. Հրանտ Բագրատյանը՝ ՌԴ հետ առճակատման հետևանքների մասին (տեսանյութ) Ալեն Սիմոնյանը մեղադրել է Ռուսաստանին 44-օրյա պատերազմի մասնակիցը լինելու մեջ. Տեսանյութ Մենք նրանց դուրս ենք շպրտելու մեր սահմանների շրջագծից. Ադրբեջանը կրկին սպառնում է Հայաստանն ու Ադրբեջանը շարժվում են դժվար ճանապարհով․ Բերբոք Բեռլինում մեկնարկել է Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների բանակցությունների 2-րդ փուլը Եվրամիության վրա հույս դնելը հայ ժողովրդին խաբելն է. Վլադիմիր Սերգիենկո (տեսանյութ) Զելենսկու այցը կթաղի Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունները. Ալեքսեյ Լեոնկով (տեսանյութ) Միգրացիան կարող է ազգային անվտանգության լուրջ խնդիր առաջացնել. Մանուկ Մալխասյան (տեսանյութ) Փաշինյանը մոտեցնում է հերթական պատերազմը. Կարեն Իգիթյան (տեսանյութ) «Հայաստանը դե յուրե չի դադարեցրել իր անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին». Ղազախստանի ԱԳՆ Մենք ապրում ենք անպատվության և գողացված ուրախության ժամանակներում․ Բագրատ սրբազան. Տեսանյութ Մարտի 1-ից դեղատոմսերը դառնում են էլեկտրոնային. նախագիծն ընդունվեց Ինչու՞ Փաշինյանի թիմը որոշեց փչացնել դատավոր Դավիթ Բալայանին «Խնդիրը տնօրենի կողմից կիրառվող մեթոդներն են». թիվ 130 դպրոցի փոխտնօրենները՝ աշխատանքից ազատման դիմումների մասին Ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը քանդում հայերի տները (լուսանկարներ) Ամերիկյան Abrams տանկը խոցած ռուս զինվորները 10 միլիոն ռուբլի պարգևավճար կստանան Ո՞ւմ հետ էիր «շաշկի խաղում» և հատկապես ո՞ւմ գրպանի հաշվին. «Փաստ» Երևանի ավագանու «Մայր Հայաստան» խմբակցության ներկայացուցիչները Նոր Նորքում են, որտեղ բնակիչները բողոքում են իրենց տները քանդելու որոշման դեմ․ ուղիղ Դա ինքնախաբեությունից էլ վատ է, դա գիտակցված հիմարություն է. «Փաստ» Լարված իրավիճակ․ Լվովյան փողոցում ծառերի սպանդ են իրականացնում․ ավագանու անդամ Գուրգեն Արսենյանին պատկանող տարածքում պայթուցիկ տեղադրողը ՔՊ-ական պատգամավորի ընտանիքի անդա՞մ կամ բարեկա՞մ է . «Ժողովուրդ» Եթե քաղաքացին գնում է արտագնա աշխատանքի, ուրեմն կառավարությունը թերացել է. Արթուր Խաչատրյան (տեսանյութ) Մարտի 1-ից դեղատոմսերը դառնում են էլեկտրոնային. Պացիենտը դեղատուն պետք է գնա անձնագրով. Ինչպե՞ս է գործելու համակարգը Սա կլինի դագաղի վերջին մեխը՝ փոքր ներկրողների համար. գործարար

Պատմական գերեզմանատների ոչնչացումը բռնազավթված տարածքներում Ադրբեջանի քաղաքականության հստակ ուղղությունն է

«Հայկական պատմական հետքը Արցախի բռնազավթված տարածքներում ոչնչացնելու համար Ադրբեջանը 2023 թվականի հոկտեմբերի 5-ից մինչև նոյեմբերի 3-ն ընկած ժամանակահատվածում հատուկ տեխնիկայի գործադրմամբ Շուշիում ոչնչացրել է երկու պատմական գերեզմանոցներ։ Այս մասին գրում է Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկում իրականացնող monumentwatch.org կայքը:
Գերեզմանատների ավերումն արբանյակային մոնիտորինգի միջոցով ձեռք բերված տվյալների արդյունքում փաստել է Կովկասի ժառանգության մշտադիտարկման միջազգային կենտրոնը (Caucasus Heritage Watch). «ադրբեջանցիները ծանր տեխնիկայի կիրառմամբ ճանապարհ են հարթել Շուշիի պատմական գերեզմանատան միջով (նկ. 1), որը հայտնի է որպես Երևանյան դարպասների կողքի գերեզմանոց»,-նշված է ահազանգի մեջ։
Սա հայ-ռուսական գերեզմանատուն էր՝ առաջացած ցարական սահմանապահ 6-րդ ուղեկալի մոտ: Տապանաքարերը արձանագրությունների համաձայն վերաբերում են 1843-1915 թվականներին, ավելի վաղ տապանաքարերը պատկանում էին ռուսների և կրում էին ռուսերեն արձանագրություններ: Առանձին տապանաքարեր ճարտարապետության և արվեստի գլուխգործոցներ էին: Դրանք մինչև 3 մետր բարձրության բազմամաս կոթողներ էին, որոնք ժամանակին պսակվել են թևավոր խաչով։
Կովկասի ժառանգության կենտրոնը հաստատել է նաև Շուշիում մեկ այլ` Հին գերեզմանատան ավերումը, որի արդյունքում վերացվել են դեռևս խորհրդային տարիներին Շուշիի ադրբեջանական բնակչության կողմից կիսաջարդ արված պատկերազարդ տապանաքարերը:
Խորհրդային Միության տարիներին լրջորեն վնասված գերեզմանոցում 1990-ականներին մնացել էր ընդամենը 45 տապանաքար։ Այս տապանաքարերից մեկը հիշատակում է Նախիջևանի Ղազանչի գյուղի դարբին Ստեփանի 1758 թվականի մահը: Նա այդ գյուղի բռնի տեղահանված բազմաթիվ հայերից մեկն էր, գյուղ, որի անունով էլ կոչվել է Շուշիի Սուրբ Ամենափրկիչ Ղազանչեցոց եկեղեցին։
ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության ինստիտուտի Արցախի արշավախումբը (Պետրոսյան Հ., Սաֆարյան Վ., Վարդանեսովա Տ., Ենգիբարյան Ն., Տիտանյան Մ.) 2004-2005 թվականներին հնագիտական հետազոտություններ է իրականացրել Շուշի քաղաքում և շրջակայքում: Շուշիի մի այլ՝ հայ-հունական հին գերեզմանոցի պեղումների ժամանակ վավերացվել են 12-13-րդ դարերի խաչքարեր (նկ. 11), ինչը ցուցում է, որ Շուշիի սարահարթը բնակեցված է եղել դեռևս 12-13-րդ դարերում: Հետագայում՝ 19-րդ դարում խաչքարերը վերօգտագործվել են նոր թաղումների վրա: Շատ կարևոր են քաղաքի Հին հանգստարանի մաքրման աշխատանքների ժամանակ բացված տապանաքարերը հայերեն արձանագրություններով:

Մեր արձագանքը

Կարևոր է արձանագրել, որ պատմական գերեզմանատների ոչնչացումը բռնազավթված տարածքներում Ադրբեջանի քաղաքականության հստակ ուղղությունն է. հիշյալ քաղաքականության արդյուքնում արդեն իսկ ոչնչացվել են Մեծ Թաղերի, Սղնախի, Շուշիի Հյուսիսային և Երևանի դարպասների գերեզմանոցները, ինչպես նաև Վազգենաշեն գյուղի մերձակայքում գտնվող գերեզմանատունը։

Հաագայի արդարադատության միջազգային դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 7-ի որոշմամբ արգելվել են հայկական եկեղեցիների ոչնչացման գոծողությունները․ «Ադրբեջանը պարտավոր է ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ կանխելու և պատժելու վանդալիզմի և պղծման գործողությունները, որոնք իրականացվում էին հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ․․․» (International Court of Justice, Application of the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (Armenia v. Azerbaijan), 7 December 2021, No. 2021/34)։

Հավելենք նաև, որ յուրաքանչյուր ժողովրդի մշակութային արժեքներին հասցվող վնասը հարված է ողջ մարդկության մշակութային ժառանգությանը, քանզի յուրաքանչյուր ժողովուրդ իր ներդրումն ունի համաշխարհային մշակութային բազմազանության մեջ։ Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։

Մշակութային ժառանգության նմանօրինակ դիտավորյալ ոչնչացման քաղաքականությունը դատապարտվում է նաև «Մշակութային ժառանգությունը դիտավորյալ ոչնչացնելու մասին» ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 2003 թվականի հռչակագրով»։

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/ZhamLratvakan