Արևմտյան ԶԼՄ-ները չեն թաքցնում, որ Վենսի այցի նպատակը Հայաստանի ԱԷԿ-ը փակելուն էր միտված, իսկ Փաշինյանի գլխավոր խնդիրը ընտրություններն են եղել

Արևմտյան վերլուծաբանները չեն թաքցնում իրենց ուրախությունը Հայաստան և Ադրբեջան Վենսի այցի կապակցությամբ:

Ըստ նրանց՝ եվրոպական երկրները երկար ժամանակ է, ինչ պահանջում էին փակել Հայաստանի ԱԷԿ-ը, սակայն նախկին իշխանության ներկայացուցիչները մերժում էին կատարել այդ պահանջը:

Եվ ահա, ըստ նրանց, Փաշինյանն այն եզակի հայ գործիչն է, ով պատրաստ է կյանքի կոչել դա:

Արևմտյան վերլուծաբանների տեսակետը ներկայացնելիս՝ ուշադրություն  դարձնենք մեկ վերլուծության վրա, որն ամբողջովին ցույց է տալիս, թե Արևմուտքում ինչ են մտածում այս խնդրի լուծման վերաբերյալ:

Չեխական iDNES.cz պարբերականի վերլուծաբան՝ Ադամ Հաջեկի գնահատականները լիովին ցույց են տալիս այս պատկերը:

Ըստ նրա՝ գրեթե բոլոր արևմտյան փորձագետները այն կարծիքին են եղել, թե իբր Հայաստանի ԱԷԿ-ը իրական վտանգ է ներկայացնում  Հայաստանի, ինչպես նաև՝ հարևան Վրաստանի, Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Ռուսաստանի հարավի և Իրանի համար։

Այսօր Մեծամորի ատոմակայանը ապահովում է Հայաստանի էներգիայի սպառման մոտ 40 %-ը։

Ըստ նրա՝ Եվրամիությունը բազմիցս փորձել է ֆինանսապես խրախուսել Հայաստանին փակել իր 448 ՄՎտ հզորությամբ ատոմակայանը, սակայն ապարդյուն։

Հայաստանի իշխանությունները՝ «Ռոսատոմ»-ի (և չեխական ŠKODA JS և ZAT ընկերությունների, որոնք մասնակցել են կառավարման համակարգերի փոխարինմանը) փորձագետների օգնությամբ, արդեն երկու անգամ արդիականացրել են իրենց ատոմակայանը։ Հինգ տարի առաջ որոշվել էր, որ  այն կգործի առնվազն մինչև 2036 թվականը։ Բայց ի՞նչ կլինի դրա վերջնական անջատումից հետո, հռետորական հարցադրում է կատարում այս վերլուծաբանը։

Հնարավոր սցենարներից մեկը ուրվագծվեց   Նիկոլ Փաշինյանի և ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի   հանդիպման ժամանակ։ Նա ԱՄՆ-ի անունից Հարավային Կովկասի այս փոքրիկ պետությանը առաջարկեց  9 միլիարդ դոլար՝ ռուսական էներգիայից կախվածությունը նվազեցնելու համար, ուրախությամբ արձանագրում է Հաջեկը (չեխ մեկնաբանը մոլորության մեջ է ընկել, ինչպես շատերը. Իրականում խոսքը ոչ թե ԱՄՆ-ի կողմից 9 մլրդ դոլար տալու մասին է, այլ դա Հայաստա՛նն է պարտավորվել ԱՄՆ-ին 9 միլիարդ դոլար վճարել, որպեսզի  «մոդուլային ռեակտոր», մի բան, որը ԱՄՆ-ն անգամ իր տարածքում չի էլ փորձարկել- խմբ)։

Համաձայնագիրը սահմանում է իրավական շրջանակ ամերիկյան տեխնոլոգիաների, վառելիքի և ծառայությունների Հայաստան արտահանման համար: Այն նաև բացում է դռներ ամերիկյան ընկերությունների համար՝ Մեծամորի ատոմակայանը փոքր մոդուլային ռեակտորներով փոխարինելու պայմանագրերի համար մրցույթներ անցկացնելու համար: «Սա դասական փոխշահավետ իրավիճակ է և՛ Հայաստանի, և՛ Միացյալ Նահանգների համար», - գոհունակությամբ հայտարարեց Վենսը Երևանում:

Հաջեկի կարծիքով, այս լուծումը լավագույնը կլինի, ԱՄՆ, Թուրքիայի և եվրոպական երկրների համար, քանի որ, ըստ նրա Հայաստանը կթուլացնի իր կախվածությունը Մոսկվայից:

Այսպիսով, ըստ վերլուծաբանի, Թրամփի վարչակազմը հմտորեն օգտվում է այն փաստից, որ Հայաստանը մոտենում է Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագիր կնքելուն և առաջարկում է Հայաստանին մի լուծման տարբերակ, որը շահեկան կլինի Արևմուտքի համար:

Ըստ չեխ վերլուծաբանի, գլխավոր պարտվողը Ռուսաստանն է։  Վենսի՝ անդրկովկասյան հանրապետություններ կատարած եռօրյա այցի սկզբում միջուկային համաձայնագիրը Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի դիրքերի թուլացման վերջին նշանն է։ «Ռոսատոմը» վերջին րոպեին փորձեց դիմադրել։ Անցյալ ուրբաթ դրա ղեկավար Ալեքսեյ Լիխաչովը հանդիպեց Հայաստանի խորհրդարանի ղեկավարի հետ և առաջարկեց «համալիր համագործակցություն» նոր ռեակտորի կառուցման գործում։ Սակայն, ըստ վերլուծաբանի, Հայաստանում ոչ ոք ուշադրություն չդարձրեց նրա առաջարկին, չնայած ամերիկյան մոդուլային ռեակտորները շատ հեռավոր ապագայում են երևում։ Այնուամենայնիվ, ըստ նրա,  Փաշինյանը վաղուց հստակեցրել է, որ նոր միջուկային հզորությունների կառուցումը փողի հարց չէ, այլ ազգային անվտանգության։

Փաշինյանն  նաև անկասկած վստահ է, որ ամերիկացիների հետ միջուկային բարեկամությունը, Ադրբեջանի հետ խաղաղությունը և Թուրքիայի հետ բաց սահմանները կօգնեն նրան հաղթել հուլիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններում, ավարտում է իր միտքը չեխ վերլուծաբանը։

Կարծում ենք, որ այս վերլուծաբանի տեսակետը ամենից անկեղծներից է, նա  խոստովանում է, որ Փաշինյանի ընտրությունը Հայաստանի ապագա միջուկային էներգիայի զարգացման վերաբերյալ, բացառապես իր անձնական շահերից պիտի բխի:

Այսչափ անկեղծ վերլուծությունը արդեն տարածված տեսակետ է դարձել Արևմուտքում, որին այս կամ այն հարցը հետաքրքրում է այն առումով, թե դա ինչքանով կկարողանա վնասել Մոսկվայի շահերին տարածաշրջանում:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am