Հռոմում Էրդողանի և Բայդենի հանդիպումը չթուլացրեց երկու պետությունների միջև լարվածությունը. ԱՄՆ-ն Թուրքիայի ապագան տեսնում է առանց Էրդողանի

Հռոմում G20-ի գագաթնաժողովի շրջանակներում ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի նախագահներ Բայդենի և Էրդողանի հանդիպումը չթուլացրեց երկու պետությունների միջև լարվածությունը։ Նախկինում Էրդողանն ասել է, որ այս հանդիպման ընթացքում ինքը կպարզաբանի ամերիկյան F15 կործանիչների մատակարարման հետ կապված հարցը, սակայն հանդիպումը ոչ մի արդյունք չի տվել։

Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի նկատմամբ ԱՄՆ-ի հիմնական դժգոհությունը կապված է այն բանի հետ, որ Անկարան նախընտրեց գնել ռուսական С-400 համալիրներ՝ միաժամանակ մերժելով ամերիկյան Patriot հակահրթիռային համակարգեր գնելու հնարավորությունը։ Թուրքիան իր այս գործողությունը բացատրեց նրանով, որ ամերիկացիները բացի Patriot համակարգերից հրաժարվեցին Թուրքիային վաճառել դրանց որոշ բաղադրիչները, որոնց արտադրությունը պետք է սկսվեր հենց Թուրքիայում։

Ռուս-թուրքական գործարքից հետո ԱՄՆ-ը հրաժարվեց Անկարային վաճառել ժամանակակից F15 կործանիչներ, որոնց մի մասի համար Թուրքիան արդեն վճարել էր Վաշինգտոնին (1,7 մլրդ դոլար)։ Էրդողանը հույս ուներ, որ ԱՄՆ-ը 1,7 միլիարդի դիմաց ավելի հին F16 կործանիչներ կմատակարարի Անկարային։ Սակայն այս հարցը նույնպես մնաց չլուծված։ Զայրացած Էրդողանը շաբաթներ առաջ հայտարարեց, որ եթե ԱՄՆ-ն չտրամադրի F16-ը, ինքը կործանիչներ կգնի Ռուսաստանից։

Էրդողանի դեմարշից հետո Սիրիայում ամերիկացիների կողմից ավելի կոշտ քայլեր հաջորդեցին, քրդերը ստացան ժամանակակից զենքի նոր խմբաքանակ։ Ամերիկացիների այս քայլը կրկին զայրացրեց Թուրքիային և նրա նախագահին, որին հետևեց այն հայտարարությունը, թե «թուրքական 35-հազարերորդ բանակը պատրաստ է մտնել Սիրիայի հյուսիս՝ քուրդ ապստամբներին պատժելու համար»։

Սակայն թուրք-ամերիկյան հարաբերությունները սրվել են ոչ միայն Սիրիայի խնդիրների և ռուս-թուրքական հարաբերությունների պատճառով։ Արևմտյան Միջերկրական ծովում Հունաստանի դեմ Թուրքիայի գործողություններն արդեն այնքան են պառակտել ՆԱՏՕ-ն, որ Ֆրանսիան և Հունաստանը ռազմական պայմանագիր են կնքել Թուրքիայի դեմ։ Փորձագետների կարծիքով Թուրքիայի գործողությունները չեն ողջունվում նույնիսկ Անդրկովկասի հարցում։

Ամերիկացի փորձագետները պնդում են, որ Վաշինգտոնն արդեն կայացրել է իր որոշումը Թուրքիայի հարցում, ԱՄՆ-ն այս երկրի ապագան տեսնում է առանց Էրդողանի և այդ պատճառով չի ցանկանում ուժեղացնել Էրդողանին առաջիկա տարիներին կայանալիք ընտրությունների նախաշեմին. Հենց դրանով է բացատրվում Վաշինգտոնի սառը վերաբերմունքը այսօրվա Թուրքիայի նկատմամբ, հատկապես այն պայմաններում, երբ թուրքական տնտեսությունը խորը ճգնաժամի մեջ է, իսկ թուրքական ազգային արժույթի Լիրայի վերջին անկումը ամենամեծն էր վերջին 40 տարում։

Նշենք, որ թուրք-ամերիկյան այս «սառը» հարաբերություններից այսօր օգտվում են ռուսները, քրդերը, հույները և անգամ Ասադի ռեժիմը Սիրիայում, մինչդեռ Հայաստանն իրեն այնպիսի դրության մեջ է դրել, որ, ըստ էության, թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների վատթարացումից իր համար շահավետ բաներ ստանալու եւ թուրք-ամերիկյան խնդիրները կապիտալացնելու շանսեր չունի։

Սա՛ է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան