Էրդողանը մեկնաբանել է իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունները, ըստ էության, շանտաժի ենթարկելով Թեհրանին

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն առաջին անգամ մեկնաբանել է իրանա-ադրբեջանական հարաբերությունների լարվածությունը և նշել, որ չնայած այն բանին, որ Ադրբեջանը լավ հարաբերություններ ունի Իսրայելի հետ, նա հույս ունի, որ Իրանը Ադրբեջանին չի դարձնի իր թիրախը: Շարունակելով իր միտքը՝ նա այն հիմնավորել է նրանով, որ Իրանում շատ մեծ թվով ադրբեջանցիներ են ապրում։ Եզրափակելով այս թեման՝ Թուրքիայի նախագահը հույս էր հայտնել, որ Իրանի նոր նախագահ Իբրահիմ Ռաիսին Ադրբեջանի նկատմամբ չի շարունակի նախկին իշխանությունների գիծը:

Հատկանշական է, որ մինչ այժմ Էրդողանը չէր մեկնաբանում Իրանի ու Ադրբեջանի հարաբերություններում առկա լարվածությունը: Մի շարք թուրք վերլուծաբանների կարծիքով՝ Անկարան մինչ այժմ պատրաստ չէր արձագանքել Իրանի և Ադրբեջանի հարաբերություններում լարվածությանը։ Այս լարվածությունը ոչ միայն Անկարայում, այլև ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում և նույնիսկ Իսրայելում չարձագանքեցին: Եվ միայն Ռուսաստանը, արտգործնախարարի շուրթերով, անդրադարձավ այս թեմային իրանցի գործընկերոջ հետ մամուլի ասուլիսի ժամանակ:

Այս ամենը լուրջ անհանգստություն առաջացրեց Ադրբեջանի քաղաքական էլիտայի մոտ, և այժմ, մինչ Ադրբեջան այցը, Էրդողանը որոշեց «մեղմ» շանտաժի ենթարկել Իրանին՝ ակնարկելով, եթե Իրանի կառավարությունը շարունակի իր քաղաքականությունը Ադրբեջանի նկատմամբ իր նախկին տեսքով, ապա Թուրքիան և Ադրբեջանը կուժեղացնեն ադրբեջանական ազգային գործոնը բուն Իրանում: Եվ որպես ժեստ ուղղված Իրանին, այսօր Թուրքիայում տեղեկատվություն հրապարակվեց այն մասին, որ իբր երկրում ձերբակալվել են ավելի քան 15 իսրայելցի լրտեսներ: Այս լրտեսների ձերբակալությունն ավելի շատ արտաքին ուղերձ է Իրանին, քան որևէ այլ բան: Միևնույն ժամանակ, Էրդողանը հույս է հայտնել, որ Իրանի ղեկավարությունը կփոխի իր դիրքորոշումը Բաքվի նկատմամբ:

Էրդողանն ակնհայտորեն այնքան էլ վատ չէ մաթեմատիկայից, որ չկարողանար հաշվել, որ իրանա-ադրբեջանական սրացումները չեն արձանագրվել Իրանում նախորդ իշխանության օրոք։ Լարվածությունն առաջացել է, երբ Հայաստանի ճանապարհին Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից ձերբակալվել են երկու իրանցի վարորդներ։

Բացի այդ, Էրդողանը շատ լավ գիտի, թե ով է իրականում վերահսկում Իրանի արտաքին և ներքին քաղաքականությունը, բայց այնուամենայնիվ, նա չի ցանկանում այս փուլում սրել հարաբերությունները Թեհրանի հետ, ամենայն հավանականությամբ, նա գիտակցում է, որ ոչինչ չի շահի այս լարվածությունից:

Մյուս կողմից, Ադրբեջան կատարելիք այցի նախօրեին Էրդողանը չէր կարող չխոսել այս թեմայի շուրջ: Քանի որ Ադրբեջանում, Ֆիզուլիի օդանավակայանի բացման ժամանակ, ադրբեջանցի լրագրողները, անշուշտ, նրան հարց կտային այս թեմայով:

Հաշվի առնելով այս ամենը՝ Թուրքիայի նախագահը որոշեց նախօրոք հայտնել իր դիրքորոշումը՝ փորձելով այս կերպ հարցը փակել: Թեեւ հնարավոր է, որ հենց Ադրբեջանում նա փոխի իր տոնայնությունը Իլհամ Ալիեւի հետ բանակցություններից հետո: Կամ այս բանակցությունների արդյունքում անձամբ Ալիեւի դիրքորոշումը Իրանի վերաբերյալ կարող է արմատապես փոխվել:

Հիշեցնենք, որ վերջին շրջանում ադրբեջանական պետական ​​քարոզչամեքենան չէր դադարում քննադատել Իրանի ներկայիս ղեկավարությանը, Բաքվում Իրանի հոգևոր առաջնորդ Այաթոլլահ Խոմեյնիի անձնական ներկայացուցչությունը նույնիսկ փակվել էր:

Իսկ ահա Իրանի պետական ​​քարոզչամեքենան Ադրբեջանի ներկայիս ղեկավարներին անվանել է ոչ ավել, ոչ պակաս, քան «Իսրայելի դրածոներ», իսկ իրանական լրատվամիջոցներից մեկը նույնիսկ հասել է նրան, որ Իլհամ Ալիևի հորը՝ Հեյդար Ալիևին, անվանել է «ԿԳԲ գործակալ», ով իր երիտասարդության տարիներին Թեհրանում, մաքրում էր մարդկանց կոշիկները:

Թե ինչպես կավարտվեն Իրան-Ադրբեջան-Թուրքիա հարաբերությունների եռանկյունու հակասությունները, պարզ կդառնա մոտ ապագայում:

Արտակ Հակոբյան