Ինչու՞ ԱՄՆ պաշտպանության նախարարն այցելեց Վրաստան և ի՞նչ անուղղակի կապ կարող էր ունենալ այս այցը Հայաստանի հետ

Թեև շատ վերլուծաբաններ նշում էին, որ ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Լլոյդ Օսթինի այցը Վրաստան շարքային բնույթ էր կրում, այնուամենայնիվ, այն զգալիորեն տարբերվում էր նախկինում կատարված նմանատիպ այցերից: Ճիշտ է, հանրային դաշտում երկու երկրների պաշտպանության նախարարների միջև կնքված հուշագիրը թվում է թե առ ոչինչ է և, ինչպես միշտ, ԱՄՆ ներկայացուցիչը որևէ կոնկրետ խոստում չի տվել ՆԱՏՕ-ին Վրաստանի անդամակցության վերաբերյալ: Ավելին, ըստ մի շարք ամերիկացի փորձագետների տեսակետների, այդ հարցը նույնիսկ օրակարգում չէ: ԱՄՆ պաշտպանության նախարարի այցը Վրաստան, Ուկրաինա և Ռումինիա այլ նպատակ ուներ՝ համոզել վրաց և ուկրաինացի հասարակությանը, որ Աֆղանստանի իրադարձություններից հետո Վաշինգտոնը չի զիջի իր դիրքերը ո՛չ Վրաստանում, ո՛չ Ուկրաինայում:

Այս հարցը հատկապես արդիական էր վրացիների համար, քանի որ հայտնի է, որ Թուրքիան Անդրկովկասյան տարածաշրջանում Ռուսաստանին և Իրանին առաջարկել է խնդիրները լուծել նոր տարածաշրջանային ձևաչափի շրջանակներում` «3+3» բանաձևի համաձայն: Իրանն ու Ռուսաստանն արդեն համաձայնել են թուրքական առաջարկին: Ադրբեջանը նույնպես ողջունում է Անկարայի այս առաջարկը: Մնում է, որ Հայաստանն ու Վրաստանը արտահայտեն իրենց տեսակետն այս հարցում:

Ըստ արեւմտյան վերլուծաբանների, եթե Վրաստանը համաձայնի թուրքական այս առաջարկին, ապա Հայաստանն այլընտրանք չի ունենա եւ նույնպես կընդունի այս տարբերակը, որի արդյունքում Արեւմուտքը լեգիտիմ մակարդակով դուրս կմնա Անդրկովկասի տարածաշրջանային գործընթացներից: Մասնավորապես, ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման հարցում աշխատանքն անիմաստ կդառնա:

Հարկ է նշել, որ վրացական քաղաքական էլիտան այս հարցում կոնսենսուս չունի, թեև Վրաստանի պաշտոնական դիրքորոշումն այնպիսին է, որ նրանք մերժում են այս առաջարկը, այնուամենայնիվ, կուլիսների հետևում վրացական իշխանությունները քննարկումներ են անցկացնում այս հարցի շուրջ, որը լուրջ անհանգստություն առաջացրեց Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում:

Հենց այդ պատճառով ԱՄՆ պաշտպանության նախարարը հայտարարեց, որ Նահանգները պատրաստ են իրենց հարաբերությունները Վրաստանի հետ դարձնել ռազմավարական բնույթի և հետևողական կլինեն այս երկրի տարածքային ամբողջականության վերականգնման գործում: «Մինչև «3+3» ձևաչափեր առաջարկելը, թող Ռուսաստանը վերադարձնի Վրաստանի տարածքների 20%-ը»,-ասել է ամերիկացի գեներալը Թբիլիսիում:

Սա ԱՄՆ-ի պատասխանն էր Ռուսաստանի ներկայացուցչին, ով ավելի վաղ Վրաստանին առաջարկել էր սկսել Հարավային Օսիայի և Աբխազիայի հետ սահմանների սահմանազատում և սահմանագծում։ 

Ամենայն հավանականությամբ, Վաշինգտոնը կարծում է, որ Լլոյդ Օսթինի այցը կամրապնդի Վրաստանում եվրաատլանտյան քաղաքական հոսանքի կողմնակիցներին, ովքեր կտրականապես դեմ են «3+3» ձեւաչափին երկրի մասնակցությանը:

Սա՛ է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան