Եվրոպայի Կրոնական Ազատության Ֆորում (FOREF). Հայ Առաքելական եկեղեցին հարձակման տակ է

Հայաստանի Առաքելական եկեղեցին հարձակման տակ է։ Այս մասին ասվում է Եվրոպայի Կրոնական Ազատության Ֆորումի հրապարակման մեջ։

Հոդվածում  մանրամասն նշված են Հայ Առաքելական Եկեղեցու իրավունքների ոտնահարման դեպքերը, և գնահատականը շատ միանշանակ է։

«Անցած մեկ շաբաթվա ընթացքում իրականացված մի շարք կտրուկ քայլերի արդյունքում՝ Հայաստանի կառավարությունը՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, կտրուկ սրել է իր արշավը Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ՝ լուրջ անհանգստություն առաջացնելով կրոնի կամ հավատքի ազատության խախտումների վերաբերյալ։ Սա տեղի է ունենում մի երկրում, որը հպարտորեն իրեն համարում է աշխարհում առաջին պետությունը, որ քրիստոնեությունը պետական կրոն է ընդունել դեռևս 301 թվականին։ Վերջին 24–48 ժամվա ընթացքում արձանագրված առանցքային զարգացումները ներառում են․

Զինվորական հոգևոր սպասավորության ծրագրի լուծարում։
2026 թվականի հունվարի 29–31-ը պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը հրամանագիր է ստորագրել՝ դադարեցնելու Հայաստանի զինված ուժերի հոգևոր ծառայության գործունեությունը, որն ուժի մեջ կմտնի փետրվարի 1-ից։ Դրանով ավարտվում է 1997 թվականին հիմնադրված ծրագիրը (որի ակունքները կապվում են երջանկահիշատակ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա-ի և պետական գործիչ Վազգեն Սարգսյանի նախաձեռնությունների հետ), որի շրջանակում տասնյակ հոգևորականներ ծառայություն էին իրականացնում զորամասերում՝ զինծառայողներին հոգևոր աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով։ Ըստ հաղորդումների՝ զինվորական հոգևորականները հրաժարվել են ենթարկվել իշխանությունների ճնշումներին՝ միանալ «եկեղեցական բարեփոխումների» օրակարգին, որն ուղղված է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի դեմ, ինչի հետևանքով ծրագիրը միակողմանիորեն փակվել է։ Քննադատները, այդ թվում՝ ընդդիմադիր պատգամավորները և եկեղեցական ներկայացուցիչները, սա բնութագրում են որպես հարված հոգևոր անվտանգությանը և ազգային ավանդույթին, իսկ Քանաքեռում գտնվող եկեղեցին այժմ փակ է զինվորների համար։

Ավագ հոգևորականների նկատմամբ ճանապարհորդական արգելքներ և սահմանափակումներ։
Իշխանությունները երկրից դուրս գալու արգելք են կիրառել երկու արքեպիսկոպոսի և երեք եպիսկոպոսի նկատմամբ՝ խոչընդոտելով նրանց մասնակցությունը Համաշխարհային Հայ Եկեղեցու Եպիսկոպոսական ժողովին, որը նախատեսված է փետրվարի 16–19-ը Ավստրիայում։ Սա հաջորդում է Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամներին ուղարկված ծանուցումներին՝ ներկայանալու Քննչական կոմիտե՝ «դատարանի ակտի կատարումը խոչընդոտելու» մեղադրանքով, ինչը լայնորեն ընկալվում է որպես քաղաքական դրդապատճառներով պայմանավորված միջամտություն եկեղեցական կառավարման գործերին։

Միջազգային ուշադրության կենտրոնում՝ IRF Summit-ում
Ճգնաժամը լայն անդրադարձ է ստանում Վաշինգտոնում ընթացող Կրոնական ազատության միջազգային գագաթնաժողովում (International Religious Freedom Summit, փետրվարի 2–3, 2026 թ.)։ Քննարկումների ընթացքում հանդես են գալիս Հայ Առաքելական Եկեղեցու Ամերիկայի թեմի ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Թամար Փուրութը և Նինա Շավերդյանը, որոնք ներկայացնում են եկեղեցու նկատմամբ իրականացվող հալածանքները։ Իր ելույթում փաստաբան Արամ Վարդևանյանը շեշտել է հոգևորականների և բարերարների ձերբակալությունները՝ դրանք բնութագրելով որպես քաղաքական բանտարկյալների գործեր, մինչդեռ «Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային» (Christian Solidarity International, CSI) կազմակերպությունը միաժամանակ իրականացնում է փաստահավաք առաքելություն Հայաստանում՝ ճնշումների փաստերը փաստագրելու և գագաթնաժողովի մասնակիցներին տեղեկացնելու նպատակով։

Փոխնախագահ Վենսի այցից առաջ
Հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը նախատեսում է 2026 թվականի փետրվարին այցելել Հայաստան (և Ադրբեջան)՝ խաղաղության առաջմղման ջանքերի շրջանակում, մի շարք շահերի պաշտպանության կազմակերպություններ, այդ թվում՝ CSI-ն, Հայ դատի ամերիկյան հանձնախումբը (ANCA) և այլք, կոչ են անում միջամտել իրավիճակին։ Կոչերը կենտրոնանում են հակաեկեղեցական արշավի դադարեցման, կալանավորված հոգևորականների ազատ արձակման, ինչպես նաև կրոնի կամ հավատքի ազատության (FoRB) խնդիրների բարձրաձայնման վրա՝ տարածաշրջանային կայունության հարցերի հետ մեկտեղ։

Մանրամասներն՝ այստեղ։ 
Աղբյուրը` Panorama.am