Ի՞նչ վիճակում է գտնվում կոռուպցիայի դեմ պայքարը Հայաստանում, Վրաստանում և Ադրբեջանում, և նրանց համեմատականը 2016-2024 թվականներին

Ինչպես հայտնի է, կոռուպցիայի դեմ էֆեկտիվ պայքարն ունի որոշակի չափորոշիչներ, որոնց հիման վրա էլ հնարավոր է հասկանալ, թե այս կամ այն երկրում կոռուպցիան ինչ մակարդակի վրա է գտնվում:

Այսպես կոչված «կոռուպցիայի ինդեքսը» հիմնված է 11 տարբեր աղբյուրների վրա, որոնք ներկայացնում են կոռուպցիայի ընկալման հարցումների թվային ցուցանիշներ, որոնց մասնակցել են փորձագետներ և գործարարներ, այդ թվում՝ Ասիական և Աֆրիկյան զարգացման բանկերի, Համաշխարհային բանկի և ամերիկյան Freedom House կազմակերպության կողմից հարցազրույց վերցրած անձինք։

Կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսը (ԿԸԻ) ցուցանիշ է, որը կազմվում է «Transparency International» միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպության կողմից՝ փորձագետների և գործարարների շրջանում կոռուպցիայի ընկալման մակարդակը 100-բալանոց սանդղակով գնահատելու համար: Այն կազմվում է ամեն տարի 1995 թվականից ի վեր:

Ինդեքսը ներկայացնում է 0-ից (կոռուպցիայի ընկալման առավելագույն մակարդակ) մինչև 100 (կոռուպցիայի ընկալման բացակայություն) միավորը:

Ըստ այդ ինդեքսի, 90 բալով գրեթե միշտ այս աղուսյակը գլխավոր էլ Դանիան:

2016-ին ունեցել է 90 միավոր, 2017-ից մինչև 2022-ը՝  88 միավոր, 2023-ին և 2024-ին կրկին 90 միավոր:

Այսինքն, Դանիան համարվում է աշխարհի ամենամաքուր, կոռուպցիայից զերծ երկիրը:

Իրենից հետո հերթականությամբ գալիս են Ֆինլանդիան, Սինգապուրը, Նոր Զելանդիան, Լյուքսեմբուրգը, Նորվեգիան, Շվեյցարիան և այլն:

Այս ցանկում ընդգրկված են 180 երկիր, որտեղ ամենա կոռումպացված երկրներն են համարվում Վենեսուելան, Սոմալին, Հարավային Սուդանը, Բրունեյը և Պուերտո Ռիկոն:

Այս շարքից առանձնացնենք Հայաստանը, Վրաստանը և Ադրբեջանը, համեմատություն անցկացնենք այդ երկրների ցուցանիշների միջև ըստ տարիների, սկսած 2016-ից մինչև 2024 թվականը:

Եվ այսպես, Ադրբեջանի կոռուպցիայի պատկերը հետևյալ տեսքն ունի.

-2016-ին կոռուպցիայի ինդեքսը կազմել է 30

-2017-ին՝ 31

-2018-ին՝ 25,

-2019-ին, 2020-ին, 2021՝ 30

-2022  և 2023-ին՝ 23

-2024-ին՝ 22:

Ադրբեջանն այս շարքում զբաղեցնում է 154-րդ ոչ պատվավոր  տեղը, ինչը հուշում է, որ այս երկիրը գտնվում է խորը կոռուպցիայի մեջ:

Հայաստանի ցուցանիշները, ըստ տարեթվերի հետևյալ պատկերն ունեն.

-2016-ին կոռուպցիայի ցուցանիշը  ունեցել է 33 գործակիցը,

-2017 և 2018-ին՝  35-ը

-2019-ին՝  42

-2020 և 2021-ին՝ 49,

-2022-ին՝  46

-2023-ին և 2024-ին՝  47 գործակիցը:

Հայաստանն այս 180 երկրների շարքում զբաղեցնում է 63-րդ տեղը:

Եթե հաշվենք, որ այս շարքում դիտարկվում է 180 երկիր, ապա Հայաստանը կոռուպցիայի մասով համարվում է միջինից բարձր երկիր, որը վատ ցուցանիշ չէ:

Նկատելի է նաև, որ 2018-ից հետո, այդ ցուցանիշը բարելավվել է մոտ 30 տոկոսով:

Իսկ հիմա համեմատենք Վրաստանի ցուցանիշը:

Եվ այսպես, Վրաստանում, կոռուպցիայի գործակիցը ըստ տարեթվերի հետևյալ պատկերն ունի.

-2016-ին՝ 57

-2017-ին՝ 56

-2018-ին՝ 58

-2019-ին և 2020-ին՝ 56

-2021-ին՝ 55

-2022-ին՝ 56

-2023-ին և 2024-ին՝ 53 միավոր:

Վրաստանը այս շարքում զբաղեցնում է 54-րդ տեղը:

Այսպիսով, եթե ամփոփենք այս ցուցանիշները, ապա կարող ենք նշել, որ միջինում Վրաստանում կոռուպցիայի դեմ պայքարը մոտ 13 %-ով ավելի լավ է ընթանում, քան Հայաստանում:

Այսինքն, ինչքան էլ, որ Վրաստանն այսօր հայտնվել է արևմտյան կառույցների թիրախում, միևնույն է, նրա այս ցուցանիշները միշտ ավելի լավն են եղել քան մեր մոտ:

Ավելին, ըստ արևմտյան կառույցների գնահատման, Հայաստանում, թեև 2018-ից այս ոլորտում առաջընթաց է գրանցվել, մևնույն է, երկրում առկա է համակարգային կոռուպցիան, ինչպես որ այն եղել է նախկինում:

Այս թվերը մեզ պիտի հուշեն, որ այն թեզը, թե 2018-ից հետո Հայաստանում կոռուպցիան պետական մակարդակով հաղթահարվել է, սուտ է և չի համապատասխանում իրականությանը:

Եվ այս տեսանկյունից Հայաստանն ունի բոլոր հնարավորությունները՝ բարելավել իր այս ցուցանիշը և նույնիսկ գերազանցել Վրաստանին:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am