Ըստ թուրքական Medya Günlüğü-ի՝ Հայաստանում և Ադրբեջանում Թրամփը փորձում է ձեռնոց նետել Ռուսաստանին, սակայն ԱՄՆ-ի հաջողության շանսերը մեծ չեն

Միացյալ Նահանգները սկսել է Կովկասում նոր ծրագիր իրականացնել՝ տարածաշրջանում ռուսական ազդեցությանը հակազդելու համար, գրում է Medya Günlüğü-ն: Սակայն, այս պարբերականի  թուրք վերլուծաբան Այդին Սեզերը  կարծում է, որ հաջողության հավանականությունը փոքր է: Միացյալ Նահանգները չի կարողանա ձեռք բերել և՛ Ադրբեջանը, և՛ Հայաստանը՝ առանց կորցնելու Թուրքիան:

Ամերիկյան դիվանագիտության չգրված կանոնների համաձայն, եթե այցը կենտրոնացած է «ազդանշանների» և «քաղաքականության» վրա, փոխնախագահը սովորաբար ավելի մեծ խորհրդանշական ազդեցություն է ունենում: Սակայն, եթե այցը կենտրոնացած է «բանակցությունների» և «արդյունքների» վրա, պետքարտուղարը հաճախ ավելի կարևոր դեր է խաղում, նշում է թուրք վերլուծաբանը:

Այնուամենայնիվ, Ջ.Դ. Վենսի 2026 թվականի փետրվարին Հայաստանում և Ադրբեջանում ունեցած շփումները «խաղային» քայլ էին, որը համատեղում էր այս երկու սահմանումները, անցնում էր խորհրդանշական սահմաններից և կենտրոնանում կոնկրետ պարտավորությունների վրա: Այս այցով Վաշինգտոնը մեկնարկեց Հարավային Կովկասում ռուսական գերիշխանության դեմ իր ամենամեծ մասշտաբի մեղմ ուժի գործողությունը: Սա հասկանալու բանալիները պետք է փնտրել ոչ թե դիվանագիտական ​​քաղաքավարության, այլ ստորագրված միջուկային համաձայնագրերի, տվյալների կենտրոնների նախագծերի և TRIPP անունով հայտնի նոր տրանսպորտային միջանցքի մեջ:

Վենսի ամենակոնկրետ և, թերևս, ամենամտահոգիչ քայլը Մոսկվայի համար Երևանում «1-2-3 համաձայնագրի» ստորագրումն էր՝ քաղաքացիական ատոմային էներգիայի ոլորտում համագործակցության վերաբերյալ Հայաստանի հետ։ Սա միայն էներգետիկ ներդրում չէ. սա փորձ է՝ խզել Հայաստանի տեխնիկական և լոգիստիկ կապերը Ռուսաստանի (Ռոսատոմ) հետ և կապել այն Միացյալ Նահանգների հետ, նշում է վերլուծաբանը։

Ամերիկյան «փոքր մոդուլային ռեակտորները» (ՓՄՌ), որոնք նախատեսված են Մեծամորի ատոմակայանին փոխարինելու համար, ներկայացնում են ռազմավարական պարտավորություն, որը, եթե կյանքի կոչվի, ապա  Հայաստանը կկապվի ԱՄՆ-ի հետ երկար տարիների ընթացքում, նշում է վերլուծաբանը։

Վենսի կողմից Հայաստանի՝ որպես «աշխարհի ամենահին քրիստոնեական երկրի» շեշտադրումը, թեև նախատեսված է որպես ամերիկյան ներքին քաղաքականությանը (ավետարանական ընտրազանգվածին) ուղղված ազդանշան, իրականում նպատակ ունի խաթարել ռուսական ազդեցությունը այդ երկրում, նշում է վերլուծաբանը։

Սակայն այն փաստը, որ Վենսը գրեթե անմիջապես ջնջեց իր գրառումը Երևանում «Ցեղասպանության հուշարձանի» մասին, ևս մեկ անգամ հիշեցրեց մեզ, թե որքան անկայուն է Վաշինգտոնի հայտնի փխրուն հավասարակշռության գործողությունը՝ «գրավել  Հայաստանը՝ առանց կորցնելու Թուրքիան», նշում է Այդին Սեզերը  ։

Վենսի Բաքվի շփումները ցույց տվեցին  Միացյալ Նահանգների մտադրությունը՝ Ադրբեջանը դիրքավորելու ոչ միայն որպես «էներգետիկ կենտրոն», այլև որպես տեխնոլոգիական և ռազմական առաջապահ կետ տարածաշրջանում:

Ստորագրված «Ռազմավարական գործընկերության մասին խարտիան» թղթի վրա ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի հարաբերությունները բարձրացրեց ամենաբարձր մակարդակի:

Ըստ թուրք վերլուծաբանի՝ այստեղ առանձնանում է երկու հիմնական կետ։

Առաջինը՝ Կասպից ծովի անվտանգությունը։ ԱՄՆ-ի կողմից Ադրբեջան նավեր ուղարկելու պարտավորությունը՝ նրա տարածքային ջրերը պաշտպանելու համար, տարածաշրջանում Իրանի և Ռուսաստանի ռազմական ներկայության դեմ ուղղակի «զսպող» միջոց է։

Երկրորդ՝ թվային աշխարհաքաղաքականություն։ Ադրբեջանում ստեղծվելիք արհեստական ​​բանականության տվյալների կենտրոնները ցույց են տալիս Վաշինգտոնի ցանկությունը՝ տարածաշրջանը թվային ցանցի միջոցով կապելու։

                    TRIPP: Զանգեզուրի միջանցքի ամերիկյան տարբերակը

«Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ուղին» (TRIPP), որը շրջագայության երկու փուլերի կենտրոնական տարրն է, ըստ էության ներկայացնում է Զանգեզուրի միջանցքի շուրջ քննարկումներում Միացյալ Նահանգների կողմից սահմանված վերջնական կետը: Վաշինգտոնը «ակնհայտորեն» մտադիր չէ տարածաշրջանի տրանսպորտային ուղիների նկատմամբ վերահսկողությունը զիջել ո՛չ Ռուսաստանին, ո՛չ էլ Չինաստանին («Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ»նախաձեռնություն), նշում է վերլուծաբանը:

TRIPP-ը ներկայացվում է որպես «խաղաղության նախագիծ», որը խոստանում է տարածաշրջանը կապել ամերիկյան կապիտալի և վերահսկողության հետ:

                              ԱՄՆ-ն փլեյմեյքե՞ր  է,  թե ռիսկային գործընկեր

Վենսի այցը ցույց է տալիս, որ Միացյալ Նահանգները Հարավային Կովկասում «հանդիսատեսից» վերածվել է «խաղացողի»։ Վաշինգտոնն այժմ տարածաշրջանին մոտենում է ոչ միայն ժողովրդավարության մասին հռետորաբանությամբ, այլև միջուկային տեխնոլոգիաների, պաշտպանական արդյունաբերության, տրանսպորտային միջանցքների և թվային ենթակառուցվածքների փաթեթներով, նշում է վերլուծաբանը։

Սակայն այս նոր ռազմավարությունը, որը կենտրոնացած է «փափուկ ուժի» վրա, բախվելու է  լուրջ խոչընդոտների: Ռուսաստանի արձագանքը իր բակում այս միջուկային և ռազմական գործունեությանը կարող է անկայունության նոր ալիք առաջացնել Փաշինյանի վարչակազմի համար: Մյուս կողմից, ինչպես ցույց է տալիս «ջնջված թվիթ»-ի միջադեպը, ԱՄՆ-ի յուրաքանչյուր քայլ տարածաշրջանում անխուսափելիորեն կբախվի Անկարայի և Բաքվի զգայուն մտահոգություններին, նշում է թուրք վերլուծաբանը:

Վերջում ամփոփելով իր վերլուծությունը, թուրք վերլուծաբան Այդին Սեզերը  արձանագրում է հետևյալը. Վաշինգտոնը Կովկասի համար նոր խաղային պլան է մշակել։

Կովկասում խաղաքարտերը խառնվում են, բայց վտանգները նույնքան մեծ են, որքան խոստացված բարգավաճումը։

Ամփոփելով թուրք վերլուծաբանի այս վերջին միտքը, կարելի է համաձայնվել նրա հետ:

Մանավանդ, որ գետնի վրա ԱՄՆ-ն չունի ինքնուրույն ընարավորություններ՝ երաշխավորել իր ծրագրերի կյանքի կոչումը:

Նա դա պիտի կյանքի կոչի տարածաշրջանային երկրներից մեկի հետ միասին:

Հասկանալի է, որ դա Թուրքիան է:

Սակայն նույնիսկ ԱՄՆ-ում այս հարցի շուրջ չկա միասնական կարծիք, հաշվի առնելով հրեական և հունական լոբբիստական շրջանակների հակազդեցությունները այս տեսակետի վերաբերյալ:

Առավել ևս, որ Թուրքիան, առանց լուրջ երաշխիքներ ստանալու, չի ներքաշվի Մոսկվայի հետ սուր հակամարտությանը Անդրկովկասում:

Մնում է այդ խնդրի լուծման, այսպես կոչված «խաղաղ տարբերակը», երբ Հայաստանի բնակչությունը կամովին համաձայնվի կրկին վերարտադրել Փաշինյանի իշխանությունը, և որպես դրա հետևանք, հանձնել Հայաստանը Թուրքիայի մոդերացիային, որի մասին խոսում է նույնիսկ Նիկոլ Փաշինյանը:

Սակայն, պատմության ընթացքում դեռ չի հանդիպել փաստ, որ ժողովուրդը ինքնակամ համաձայնվի գնալ ինքնաոչնչացման:

Այլ հարց է, որ երբ հայերի մասին նման բան  են մտածում, դա արդեն մեզ համար մեծ խայտառակություն է:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am