Ի՞նչ հետևանքներ կարող է ունենալ ՀԷՑ-ի պետականացումը. մեկնաբանում է իրավաբանը

News.am-ի հետ հարցազրույցում Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր իրավաբան Արթուր Ղամբարյանն անդրադարձել է իշխանության՝ ՀԷՑ-ը խլելու թեմային։

Մասնավոր սեփականության ազգայնացումն արդյո՞ք համապատասխանում է ՀՀ սահմանադրական կարգի տնտեսական հիմքերին: 

Կարելի է առանց վարանելու պատասխանել՝ ոչ։

Անկախացումից հետո ՀՀ սահմանադրական կարգի տնտեսական համակարգը կառուցվել է շուկայական տնտեսության և մասնավոր սեփականության պաշտպանության գաղափարախոսության վրա։ Պետականացումն անհամատեղելի է շուկայական տնտեսության և մասնավոր սեփականության սահմանադրական արժեքների հետ և ուղղակիորեն հակասում է ՀՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված սեփականության դադարման հիմքերին:

Ին՞չ հետևանքներ կարող է ունենալ ՀԷՑ-ի պետականացումը։

Դա կնշանակի բացել «Պանդորայի արկղը»։ Եթե քաղաքական իշխանությունը զուտ քաղաքական նպատակահարմարությունից կամ չարափառությունից ելնելով մեկ անգամ կիրառի այս հակասահմանադրական գործիքը, իսկ պետական համակարգը չհակազդի այդ գործընթացին, ապա դրանով կստեղծվի նախադեպ, որ յուրաքանչյուր անձ մեկ օր կարող է քաղաքական իշխանության ակտով ունեզրկվել։ Օրինակ՝ մի օր էլ կհայտարարեն մեկ այլ ընկերության կամ հասարակական կազմակերպության գույքը պետականացնելու մասին։

Նույնիսկ կույրին տեսանելի է, իսկ տգետին՝ հասկանալի է, որ ՀԷՑ-ի պետականացման նպատակադրումը պայմանավորված է բացառապես չարափառությամբ շաղաղված՝ քաղաքական շարժառիթով։

Ի՞նչ պետք է անել։

Սեփականության իրավունքը հասարակության բազիսային, հիմնարար հարցերից է, այն շոշափում է յուրաքանչյուրի շահերը։ Լավագույն տարբերակը կլիներ, եթե իշխանությունը ետ կանգներ այդ նպատակի իրականացումից։

ՀՀ սահմանադրական կարգի տնտեսական հիմունքները քանդող այս վտանգավոր նպատակադրման զարգացումը և բացասական հետևանքները կանխելու համար չափազանց կարևորվում է ՀՀ նախագահի, ԱԺ պատգամավորների, ՄԻՊ-ի և այլոց գործողությունները ուղղված նման օրենքի ընդունումը կանխելուն, քանի որ լռությունը կլինի աններելի: